Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.), μετά την συγκρότησή σε σώμα (30.1.2024), προέβη στις εξής δραστηριότητες:
1) 4.2.2024. Τέλεση του καθιερωμένου Τρισαγίου στους τάφους του Μεγάλου Ευεργέτη του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη και του στρατηγού και πρωθυπουργού Γεωργίου Κονδύλη.
2) 10.2.2024. Παρουσίαση του επιστημονικού περ. Θεσσαλικά Μελετήματα, τ. 13 (2023), το οποίο στο εξής θα εκδίδεται από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ.
3) 14.3.2024. Συνεργάστηκε και συζήτησε για θέματα κοινού ενδιαφέροντος με Τούρκους καθηγητές, οι οποίοι επισκέφτηκαν τη «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη & Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.».
4) 21-3-2024. Συμμετέχοντας στην Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης πραγματοποίησε Μουσικοφιλολογική εκδήλωση σε συνεργασία με τη Δημοτική Χορωδία Τρικάλων και το Δημοτικό Θέατρο Τρικάλων στην αίθουσα του Δημοτικού Κινηματογράφου στον Μύλο Ματσόπουλου.
5) 31-3-2024. Πραγματοποίησε ημερήσια μορφωτική εκδρομή στις αρχαίες Αιγές, τη Βεργίνα και τη Βέροια.
6) 19-21.4.2024. Πραγματοποίησε τριήμερη μορφωτική εκδρομή στην Ανατ. Μακεδονία και τη Θράκη (Ύψωμα Λαχανά, Οχυρό Ρούπελ, λίμνη Κερκίνη, Σέρρες, σπήλαιο Αλιστράτης, Δράμα, Φίλιπποι, Καβάλα, Ξάνθη, Σώστης Κομοτηνής, Οχυρό Νυμφαίας, Κομοτηνή).
7) 2.5.2024. Εξέδωσε στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 23 (σε συνεργασία με τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη) το Βιβλίο του Κυριάκου Γεωργίου «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960».
8) 28.5.2024. Παρουσίασε το βιβλίο του Κυρ. Γεωργίου «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο» σε αίθουσα του Μουσείου Τσιτσάνη.
9) 23.5.2024. Πραγματοποίησε διάλεξη με ομιλητή τον καθηγητή του ΤΕΦΑΑ Τρικάλων και αντιπρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Δημήτριο Σούλα με θέμα «Η σημασία της Συστηματικής Άσκησης στη ζωή του Σύγχρονου Ανθρώπου», στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων.
10) 28.5.2024. Παρουσίασε το βιβλίο των Αλ. Καπανιάρη και Μ. Βαρβούνη (Επιμ.) «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση», στην αίθουσα του Δήμου «Θεόδ. Μάρκελλος».
11) 6.6.2024. Εξέδωσε στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 24 (σε συνεργασία με τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη) το Βιβλίο του Θεοδώρου Α. Νημά «Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτική Φωκίδα και άλλα όμορα). Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.», σελίδες 744.
12) Ιούν. 2024. Πραγματοποίησε στερεωτικές εργασίες στα κιγκλιδώματα των βεραντών και ευπρεπισμό (καθάρισμα-βάψιμο) των εσωτερικών χώρων των Γραφείων του και της «Βιβλιοθήκης Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.»
13) Ιούν. 2024. Δημιούργησε «Στέγη Τεχνών Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.» με έκθεση των ζωγραφικών έργων της Μαρίας Χατζηγάκη, συζύγου του Μεγάλου Ευεργέτη του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη.
14) Φεβ.-Ιούν. 2024. Εμπλούτισε τη «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.» με 106 νέους τόμους βιβλίων.
15) Φεβ.-Ιούν. 2024. Επαναλειτούργησε τη «Βιβλιοθήκη Σχολικών Βιβλίων» και την εμπλούτισε με νέα βιβλία.
16) 28.6.2024. Αποφάσισε την διοργάνωση του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών (31 Οκτωβρίου – 2 Νοεμβρίου 2025) και όρισε την Οργανωτική Επιτροπή αυτού.
17) 28.6.2024. Προγραμμάτισε την έκδοση έξι (6) νέων σημαντικών βιβλίων στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες» και ενός στη Σειρά «Τρικαλινοί Λογοτέχνες».
Η οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων(Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτ. Φωκίδα και άλλα όμορα)Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.
Νέα σημαντική έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και του Εκδ. Οίκου Κ. & Μ. ΣταμούληΘεσσαλονίκη 2024, σελ. 744.
Μία από τις σημαντικότερες εκδόσεις του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και του Εκδοτικού Οίκου Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264748, 6946-461460) βρίσκεται ήδη στα βιβλιοπωλεία και είναι στη διάθεση των φιλομαθών. Πρόκειται για το υπ’ αρ. 24 βιβλίο της σειράς «Κείμενα και Μελέτες» του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., που περιλαμβάνει ένα από τα σπουδαιότερα έργα του φιλολόγου και διδάκτορα ιστορίας της Εκπαιδεύσεως Θεοδώρου Α. Νημά με τίτλο «Η οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτ. Φωκίδα και άλλα όμορα)» και με υπότιτλο «Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.». Το ογκώδες αυτό βιβλίο των 744 σελίδων σχήματος 24Χ17 εκ., που είναι ο καρπός πολύχρονης κοπιαστικής μεταφραστικής εργασίας και μελέτης, πραγματεύεται την οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων, το οποίο τότε περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση, ήτοι ολόκληρη τη Θεσσαλία, την Πιερία έως τον Αλιάκμονα προς Βορράν, τα όμορα προς τη Θεσσαλία χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, το Μέτσοβο και τα υπαγόμενα σ’ αυτό χωριά της Ηπείρου, την Ευρυτανία, τη Ναυπακτία και μερικά χωριά της Δυτικής Φωκίδας.
Η απογραφή αυτή είναι καταχωρημένη με την παλιά τουρκική γραφή (αραβική) στο Κατάστιχο αρ. 859, που φυλάσσεται στην Άγκυρα και έχει εκδοθεί φωτομηχανικά αλλά και μεταγραμμένο στη νέα τουρκική γραφή, χωρίς τα ονόματα των Χριστιανών κατοίκων που υπάρχουν σ’ αυτό, από τους Melek Delilbaşi και Muzaffer Arikan το 2001.
Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται: Πρόλογος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ (σελ. 11-12), Πρόλογος του Συγγραφέα (σελ. 13-16), Πίνακας με την βασική ορολογία που θα συναντήσει ο αναγνώστης στο βιβλίο (σελ. 17-20), μία εκτενής Εισαγωγή του Οθωμανολόγου και διδάκτορα χωροταξίας και πολεοδομίας Γρηγόρη Στουρνάρα με τίτλο «Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων» (σελ. 21-31)
Το κύριο σώμα του βιβλίου αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
1) Την Εισαγωγή (σελ. 33-53) στην οποία δίνονται οι απαραίτητες πληροφορίες για την κατάκτηση της Ελλάδος και ιδιαίτερα της Θεσσαλίας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, εξετάζονται δηλαδή οι διοικητικές διαιρέσεις, η δημιουργία και η οργάνωση του Σαντζακίου Τρικάλων, ο θεσμός των αρματολικιών, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η ζωή των κατοίκων, η σύντομη ιστορία της πόλης των Τρικάλων, οι απογραφές του πληθυσμού, οι οθωμανικές απογραφές και ιδιαίτερα η απογραφή του 1454/55, η οποία θεωρείται ως η σημαντικότερη από όλες, διότι είναι συστηματική και η πρώτη που μας δίνει πολύ χρήσιμα δημογραφικά και οικονομικά στοιχεία για το Σαντζάκι των Τρικάλων, το οποίο περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση της κεντρικής Ελλάδος.
Το εν λόγω οθωμανικό Κατάστιχο, που αποτελείται από 466 φύλλα διαστάσεων 29Χ11 εκ., είναι ακέφαλο· λείπει το εισαγωγικό τμήμα και η αυτοκρατορική υπογραφή με τον νομικό κώδικα (κανουναμέ), αλλά προφανώς και αρκετά φύλλα, διότι δεν εμφανίζονται σ’ αυτό οι πόλεις και τα χωριά του σημερινού Ν. Μαγνησίας. Η δημοσίευση του Καταστίχου, έστω και στα τουρκικά, απέβη πολύτιμη στην μελέτη της περιόδου των πρώτων χρόνων της Τουρκοκρατίας, διότι δίνει την ευκαιρία στους Έλληνες ιστορικούς και ερευνητές να μεταφράσουν και να δημοσιεύσουν διάφορα αποσπάσματά του με αποτέλεσμα να γίνουν γνωστά αρκετά ιστορικά στοιχεία για τους οικισμούς της Θεσσαλίας της περιόδου αυτής, όπως αρχαιότερη μαρτυρία ύπαρξης οικισμών, ονόματα κατοίκων, εκτρεφόμενα ζώα, παραγόμενα αγροτικά προϊόντα κ.ά. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί ακόμα και μικροί ή ακατοίκητοι οικισμοί ευρισκόμενοι στα πιο δυσπρόσιτα μέρη της Πίνδου, όπως οι περιοχές του Ασπροποτάμου, των Αγράφων και των Κραβάρων.
2) Στο Πρώτο Μέρος του βιβλίου (σελ. 55-278) παρατίθεται μεταφρασμένο ολόκληρο το Κατάστιχο με όλα τα στοιχεία, εκτός των ονομάτων των αρχηγών οικογενειών, με εξαίρεση ορισμένα χωριά αντιπροσωπευτικά όλων των περιοχών του Σαντζακίου. Παρατίθενται δηλαδή, με τη σειρά που είναι γραμμένα στο Κατάστιχο, κατά τιμάριο με τα περιλαμβανόμενα σ’ αυτό χωριά/οικισμούς (τα ονόματά τους, στα ελληνικά και τουρκικά, με παράλληλη ταύτισή τους με τα σημερινά, εκτός ορισμένων που έχουν διαλυθεί προ αιώνων και αυτή δεν κατέστη δυνατή). Περιλαμβάνονται επίσης τα εκτρεφόμενα ζώα (πρόβατα, χοίροι), οι κυψέλες μελισσών, τα παραγόμενα αγροτικά προϊόντα (π.χ. σιτάρι, κριθάρι, λινάρι, αμπέλια με μούστος κ.ά.), κάποιοι ειδικοί φόροι, το σύνολο των φορολογουμένων κατοίκων κατά κατηγορίες (πλήρη νοικοκυριά/εστίες, χήρες, άγαμοι) και το συνολικό ποσόν της φοροπροσόδου/φόρου που υποχρεωνόταν να καταβάλλει το κάθε χωριό/οικισμός.
3) Στο Δεύτερο Μέρος (σελ. 279-671) εξετάζονται, ταξινομημένα σε δώδεκα γεωγραφικές ενότητες, αναλυτικά όλα τα χωριά/οικισμοί του Ν. Τρικάλων με καταγραφή όλων των αναφερομένων στοιχείων στο Κατάστιχο γι’ αυτά, ήτοι όλα τα ονόματα των φορολογουμένων αρχηγών οικογενειών, τα εκτρεφόμενα και φορολογούμενα ζώα και γεωργικά προϊόντα, καθώς και τα έσοδα από άλλες πηγές. Γίνεται δηλαδή επεξεργασία και αναλυτική μελέτη όλων των στοιχείων του Καταστίχου. Παρατίθενται επίσης σε κάθε ενότητα τέσσερις πίνακες με τα αριθμητικά δεδομένα όλων των χωριών/οικισμών της κάθε ενότητας: α) ο αριθμός των φορολογουμένων κατά οικισμό, β) τα ποσά των φόρων από πρόβατα, χοίρους και μελίσσια, γ) τα ποσά φόρων από όλα τα παραγόμενα και φορολογούμενα γεωργικά προϊόντα, και δ) κατάσταση με το συνολικό ποσό φόρων κατά χωριό/οικισμό και είδος.
Στο Παράρτημα (σελ. 673–677)παρατίθενται δύο Πίνακες, ένας με τις πόλεις και τα χωριά που είχαν τον μεγαλύτερο φορολογούμενο πληθυσμό (άνω των 100 αρχηγών οικογενειών) και άλλος ένας με τις πόλεις και τα χωριά που πλήρωναν τον μεγαλύτερο φόρο (άνω των 5.000 άσπρων).
Στο τέλος παρατίθενται Περιλήψεις (σελ. 679-688) στα ελληνικά, στα τουρκικά, στα αγγλικά, στα γερμανικά και στα γαλλικά, η Βιβλιογραφία (σελ. 689-690), καθώς και αναλυτικά Ευρετήρια: 1) των πόλεων, χωριών και οικισμών με βάση τις σελίδες του Οθωμανικού Καταστίχου (σελ. 691-710), 2) των Τιμαρίων και Τιμαριούχων (σελ. 710-716), καθώς και Γενικό Ευρετήριο Ονομάτων (Προσώπων και Πόλεων, Χωριών και Οικισμών) με βάση τις σελίδες του βιβλίου (σελ. 717-743).
Ενδιαμέσως παρεμβάλλονται χάρτες και εικόνες ενδεικτικών σελίδων του βιβλίου.
Για να δοθεί μια εικόνα της πληθυσμιακής καταστάσεως και της ευμάρειας των πόλεων και των χωριών του Σαντζακίου Τρικάλων, αντιγράφουμε από τους Πίνακες που παρατίθενται στο βιβλίο τα μεγαλύτερα και πλουσιότερα:
Την προσεχή Τρίτη 28 Μαΐου και ώρα 7.30 μ.μ., στην Αίθουσα «Θ. Μάρκελλος» (Γαριβάλδη 6 – Τρίκαλα), θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση», το οποίο επιμελήθηκαν ο Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης, διευθυντής της Δ/βάθμιας Εκπαίδευσης Τρικάλων,και ο Μανόλης Γ. Βαρβούνης, καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Παν/μίου Θράκης και προλογίζει ο Θαρρενός Μπράτιτσης, καθηγητής της Σχολής Κοινωνικών & Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Το βιβλίο έχει εκδοθεί προσφάτως από τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο κ. Θεόδωρος Νημάς, φιλόλογος – δρ ιστορίας της Εκπαιδεύσεως – πρώην σχολικός σύμβουλος φιλολόγων, η κ. Γεωργία Καραγιάννη,σύμβουλος αγγλικής γλώσσας και η κ. Φανή Σμιξιώτη,καθηγήτρια πληροφορικής – διευθύντρια του 5ου Γυμνασίου Τρικάλων.Θα επακολουθήσει συζήτηση.
Η παρουσίαση διοργανώνεται από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων σε συνεργασία με την Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων.
Ο υπό παρουσίαση συλλογικός τόμος «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση» αποτελεί προϊόν ερευνητικού εγχειρήματος σε σχέση με τις πρακτικές χρήσης ψηφιακών μέσων, για τη δημιουργική χρήση ψηφιοποιημένων αρχειακών τεκμηρίων και όχι μόνο. Τα ψηφιακά μέσα έχουν επιδράσει στον πολιτισμό μας και τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο γύρω μας, από τον τρόπο που καταγράφουμε και αποθηκεύουμε τις εμπειρίες μας μέχρι τον τρόπο που επικοινωνούμε και μοιραζόμαστε ιστορίες.
Οι εργασίες του εν λόγω συλλογικού τόμου βασίστηκαν σε δυο σημαντικά ερευνητικά προγράμματα όπου αξιοποιήθηκαν τεχνικές και εργαλεία ψηφιακής αφήγησης. Το πρώτο μεικτό πρόγραμμα (εξ αποστάσεως και διά ζώσης) είχε τίτλο «Πηλιορείτες εν Αιγύπτω: Αρχειακή Εθνογραφία με την οπτική των Νέων Τεχνολογιών & του Διαδικτύου» και το δεύτερο μεικτό πρόγραμμα είχε τίτλο «Αρχειακή Εθνογραφία σε αρχεία Τοπικής Ιστορίας με τη χρήση ψηφιακών μέσων» τα οποία και υλοποιήθηκαν από την Ακαδημία Λαϊκού Πολιτισμού & Τοπικής Ιστορίας, Τμήμα του Πολιτιστικού Φορέα «Μαγνήτων Κιβωτός, για τη Διάσωση του Πολιτιστικού Αποθέματος» της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος & Αλμυρού το ακαδημαϊκό έτος 2018-19 και το Χειμερινό εξάμηνο του 2019-20. Και τα δύο προγράμματα πραγματοποιήθηκαν με τη συνεργασία και την εποπτεία του Εργαστηρίου Λαογραφίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ιστορίας & Εθνολογίας της Σχολής Κλασικών & Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και άλλων επιστημονικών φορέων, όπως το Τμήμα Προσχολικής Αγωγής & Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου και τα Γ.Α.Κ. Μαγνησίας.
Το πρώτο (εισαγωγικό) κεφάλαιο του συλλογικού τόμου έχει τίτλο Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: εισαγωγικές παρατηρήσεις και είναι των Αλέξανδρου Γ. Καπανιάρη και Μανόλη Γ. Βαρβούνη.
Συνολικά ο τόμος περιλαμβάνει δέκα (10) μελέτες και για κάθε μία υπάρχει ένας γραμμωτός κώδικας (QRCode) με μία σχετική ψηφιακή αφήγηση.
Χθές Πέμπτη 23 Μαΐου και ώρα 7.30 μ.μ., στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων, πραγματοποιήθηκε η 137η διάλεξη που διοργάνωσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων με ομιλητή τoν κ. Δημήτριο Σούλα, τ. καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και αντιπρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και θέμα: ««Η σημασία της Συστηματικής Άσκησης στη ζωή του Σύγχρονου Ανθρώπου».
Ήταν μια διάλεξη αλλιώτικη από τις άλλες και εντυπωσίασε το πολυάριθμο κοινό που είχε κατακλύσει την αίθουσα και παρακολούθησε με αμείωτη προσοχή έως το τέλος.
Μετά τον πρόλογο της κ. Ρούλας Σκανδάλη εκ μέρους του Δ.Σ. του ΦΙΛΟΣ, ο ομιλητής κ. Σούλας έλαβε τον λόγο και με επιστημονικά στοιχεία αντλημένα από δικές του έρευνες αλλά και από τις μελέτες διακεκριμένων ειδικών επιστημόνων με την προβολή εξαιρετικών διαφανειών δομημένων με άριστο τρόπο μίλησε από στήθους με παραστατικότητα.
Ειδικότερα στην ομιλία του ο κ. Δημήτριος Σούλας αναφέρθηκε στον “κινητικό παροπλισμό” στον οποίο οδήγησε τον σύγχρονο άνθρωπο η τεχνολογική επανάσταση, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη μελλοντική του σωματική και ψυχοπνευματική του ισορροπία. Ο επερχόμενος αυτός βιολογικός μαρασμός του ανθρώπου καθιστά αναγκαία την συστηματική άσκηση για την διατήρηση της υγείας του.
Όπως ανέφερε ο κ. Σούλας, οι ανθρώπινες λειτουργίες στο σύνολό τους και ιδιαίτερα όσες εμπλέκονται στην πρόσληψη, μεταφορά και αξιοποίηση του οξυγόνου (Ο2), μετά το 30ό έτος της ηλικίας παρουσιάζουν τάσεις εκφυλισμού με έναν ρυθμό 0,6%-0,8% περίπου για κάθε χρόνο που περνάει.
Αναφέρθηκε αναλυτικά στη διαδρομή που ακολουθεί το Ο2 μέσω των πνευμόνων, του καρδιοκυκλοφορικού συστήματος μέχρι να φτάσει στα χημικά εργοστάσια του οργανισμού, τα μιτοχόνδρια, για να παραχθεί ενέργεια. Έγινε αναφορά στο λειτουργικό καθεστώς αυτών των συστημάτων τόσο κατά την ηρεμία όσο και κατά τη διάρκεια της άσκησης.
Επισήμανε τις ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά με την εμφάνιση της βραδυκαρδίας και ποιες διαφορές έχει η γυμνασμένη καρδιά με την καρδιά ενός αγύμναστου ατόμου αλλά και μιας μη υγιούς καρδιάς. Επίσης έγινε αναφορά στην εξέλιξη της καρδιακής συχνότητας του ανθρώπου από έμβρυο μέχρι την ενηλικίωσή του. Η άσκηση εκτός των πιο θετικών επιδράσεων στην καρδιά έχει τις ευεργετικές επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση με τη διεύρυνση της διαμέτρου των αρτηριών.
Υπογράμμισε με έμφαση ότι η άθληση αντιρροπίζει την φυσιολογική μείωση της αερόβιας ικανότητας που έρχεται με την ηλικία. Παρατηρήθηκε για παράδειγμα ότι ένας 50χρονος, που γυμνάζεται, έχει κατά μέσο όρο την αερόβια ικανότητα ενός 40χρονου ή και 35χρονου ακόμη, που δεν γυμνάζεται. Αυτό σημαίνει ότι η αερόβια άσκηση οδηγεί σ’ ένα βιολογικό ξανάνιωμα 10 με 15 χρόνων.
Το μοναδικό αντίδοτο στη βιολογική φθορά είναι η ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ, η οποία βελτιώνει την αερόβια ικανότητα, την ικανότητα δηλαδή του οργανισμού να καταναλώνει την μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα οξυγόνου στο λεπτό, για να παράγει ενέργεια. Από τα πιο αντιπροσωπευτικά και δημοφιλή αερόβια μέσα που την εκπροσωπούν, είναι το τρέξιμο ή jogging, το βάδισμα, η ποδηλασία και άλλα τα οποία συμβάλλουν στη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας του ανθρώπου, η οποία εκφράζεται περίπου γενικά με τον εκλαϊκευμένο όρο ΑΝΤΟΧΗ. Η ικανότητα αυτή είναι συνώνυμη της καλής υγείας του ανθρώπου και αποτελεί τον πιο σπουδαίο δείκτη της φυσικής κατάστασης και της λειτουργικής προσαρμοστικότητας ολόκληρου του οργανισμού.
Τέλος αναφέρθηκε στο πως πρέπει να προσεγγίζουμε τον σχεδιασμό ενός ατομικού προγράμματος για να ασκηθούμε απαντώντας στα ερωτήματα με βάση τον στόχο που είναι η διατήρηση της Καλής Υγείας μας, πόση ώρα πρέπει να ασκούμαστε, με ποιο ρυθμό (που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εμφανίζεται η κούραση με τους καρδιακούς σφυγμούς ανά λεπτό και ανάλογα με την ηλικία να κυμαίνονται από 110-140) και πόσες φορές την εβδομάδα θα ασκούμαστε με βάση τις τρέχουσες δυνατότητες του αθλουμένου.
Την ερχόμενη Κυριακή 26/5/2024, ο ΣΕΓΑΣ διοργανώνει στα Τρίκαλα αγώνες επί ασφάλτου (10000μ, 5000μ & παιδιών) τους επονομαζόμενους “RUN GREECE” και είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να αρχίσουμε (αν δεν αρχίσαμε ακόμη) μια συστηματική προσπάθεια για τον «ετεροχρονισμό» του επερχόμενου βιολογικού μαρασμού.
Και ο κ. Σούλας κατέληξε λέγοντας ότι όλα αυτά τα κάνουμε, Όχι για να ΠΡΟΣΘΕΣΟΥΜΕ μόνο χρόνια στη ζωή, αλλά για να ΔΩΣΟΥΜΕ ΖΩΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ.
Αυτή η διάλεξη του ΦΙΛΟΣ ήταν πραγματικά από τις πιο σημαντικές που έχουν γίνει στην πόλη μας και επικροτήθηκε από το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού που είχε κατακλύσει την ανακαινισμένη αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων.
Αύριο Πέμπτη 23 Μαΐου και ώρα 7.30 μ.μ., στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων, θα πραγματοποιηθεί η 137η διάλεξη που διοργανώνει ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων με ομιλητή τoν κ. Δημήτριο Σούλα, τ. καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και αντιπρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και θέμα: ««Η σημασία της Συστηματικής Άσκησης στη ζωή του Σύγχρονου Ανθρώπου».
Η τεχνολογική επανάσταση έχει οδηγήσει τον σύγχρονο άνθρωπο σ’ έναν επικίνδυνο “κινητικό παροπλισμό”, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη μελλοντική του σωματική και ψυχοπνευματική ισορροπία. Αυτός ο επερχόμενος βιολογικός μαρασμός του ανθρώπου καθιστά αναγκαία την συστηματική άσκηση για την διατήρηση της υγείας του.
Στην ομιλία του ο κ. Δ. Σούλας θα προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις σε ορισμένα βασικά ερωτήματα όπως: 1) Γιατί πρέπει να αθλούμαστε. 2) Πώς πρέπει να αθλούμαστε. 3) Ποιες προσαρμογές συμβαίνουν στον οργανισμό μας όταν αθλούμαστε και τι συμβαίνει στον οργανισμό μας όταν δεν αθλούμαστε, καθώς και σε μια σειρά άλλων ερωτημάτων που σχετίζονται με τις αλλαγές που συμβαίνουν στον οργανισμό μας με την εξέλιξη της ηλικίας, των διαφορών μεταξύ των ανδρών και των γυναικών και άλλων.
Βιογραφικό του Ομιλητή. Ο Δημήτριος Σούλας γεννήθηκε στα Τρίκαλα και αποφοίτησε από το Α΄ Γυμνάσιο Αρρένων Τρικάλων. Το 1971 έλαβε το πτυχίο από την Γυμναστική Ακαδημία Αθηνών (Ε.Α.Σ.Α.) και από το 1973 έως το 1975 μετεκπαιδεύτηκε στο Ανώτατο Ινστιτούτο Φυσικής Αγωγής και Σπορ (I.N.E.F.S.) του Βουκουρεστίου με αντικείμενο την προπονητική των δρόμων. Από το 1975 έως το 1994 υπηρέτησε ως καθηγητής φυσικής αγωγής σε διάφορα σχολεία της Β/θμιας Εκπαιδεύσεως Τρικάλων.
Το 1993 εκπόνησε Διδακτορική Διατριβή με θέμα: «Συμβολή στην τελειοποίηση της μεθοδολογίας της προπόνησης των αθλητών υψηλών επιδόσεων στους δρόμους της ημιαντοχής, αντοχής και του μαραθωνίου». Για την συλλογή των απαραίτητων ερευνητικών στοιχείων της διατριβής του, αφού παρακολούθησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ της Νοτίου Κορέας το 1988, επισκέφθηκε για μεγάλα χρονικά διαστήματα τα ολυμπιακά αθλητικά κέντρα της Αιθιοπίας, Κένυας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Ιταλίας, Αγγλίας, Βόρειας Ιρλανδίας, Σκωτίας και Φιλανδίας.
Από το 1996 και εξής εντάχθηκε ως μέλος ΔΕΠ (Διδακτικό και Ερευνητικό Προσωπικό) στο ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και εκλέχθηκε κατά σειράν Λέκτορας (1996), Επίκουρος Καθηγητής (2000), Αναπληρωτής Καθηγητής (2006) και (Τακτικός) Καθηγητής (2011). Στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων από το 1994 μέχρι σήμερα διδάσκει τα μαθήματα της Θεωρίας της Προπόνησης, της Προπονητικής των Δρόμων Ημιαντοχής – Αντοχής και το μάθημα της Αντοχής στον Μαζικό Αθλητισμό.
Από το 2001 μέχρι και το 2016 δίδαξε στο ΤΕΦΑΑ της Μαδρίτης (Facultad de Ciencias de la Actividad Fisica y del Deporte) τα μαθήματα της Θεωρίας της Προπόνησης και ειδικά θέματα σχετικά με την προπόνηση των δρόμων ημιαντοχής – αντοχής.
Έχει δημοσιεύσει πάρα πολλά άρθρα σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων, έδωσε πολλές διαλέξεις και έλαβε μέρος με ανακοινώσεις του σε συνέδρια, σεμινάρια και ημερίδες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ συνέγραψε με άλλους συγγραφείς 7 βιβλία σχετικά με τον κλασικό αθλητισμό.
Από το 1963 έως το 1975 υπήρξε αθλητής του Γ. Σ. Τρικάλων και της Εθνικής Εφήβων στους δρόμους ημιαντοχής – αντοχής.
Παρακολούθησε 5 Ολυμπιακούς Αγώνες: Σεούλ 1988, Ατλάντα 1996, Σίδνεϋ 2000, Αθήνα 2004 και Πεκίνο το 2008.
Για πολλά χρόνια ήταν επιστημονικός συνεργάτης της Ελληνικής Ομοσπονδίας Στίβου (ΣΕΓΑΣ) και ομοσπονδιακός προπονητής των δρόμων ημιαντοχής – αντοχής και του Γυμναστικού Συλλόγου Τρικάλων.
Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης παρουσίας του ως προπονητής (από το 1975 μέχρι σήμερα) ανέδειξε πολλούς αθλητές υψηλού επιπέδου σε πανελλήνιο, βαλκανικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το βράδυ της περασμένης Τετάρτης 15 Μαΐου στην κατάμεστη αίθουσα Εκδηλώσεων του Μουσείου Τσιτσάνη η παρουσίαση του βιβλίου του Τρικαλινού εφέτη επί τιμή κ. Κυριάκου Δ. Γεωργίου με τίτλο «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960», το οποίο έχει εκδώσει ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ., σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη, στη σειρά των εκδόσεών του «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 23.
Στην αρχή ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Θεόδωρος Νημάς καλωσόρισε τους εκπροσώπους των αρχών και τους πολυάριθμους συμπολίτες οι οποίοι είχαν κατακλύσει την αίθουσα και εν συνεχεία η γενική γραμματέας του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Ελένη Τζαβέλλα παρουσίασε τον συγγραφέα του βιβλίου κ. Κυριάκο Γεωργίου και τους ομιλητές κ. Στέφανο Πατραμάνη, πρώην νομάρχη, και τον κ. Μιχαήλ Τρίτο, καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ιστορικό του Μετσόβου.
Κατόπιν οι κύριοι Στ. Πατραμάνης και Μ. Τρίτος προέβησαν στην παρουσίαση του βιβλίου αναφερόμενοι στην πρωτοτυπία του, διότι είναι ένα βιβλίο με έντονο το στοιχείο της βιωμένης αμεσότητας, που περιγράφει τα ταξίδια του συγγραφέα από το Μέτσοβο στα Τρίκαλα και από τα Τρίκαλα στο Μέτσοβο κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τις από αιώνων στενές σχέσεις των Μετσοβιτών με την πόλη των Τρικάλων. Είναι ένα βιβλίο στο οποίο γίνεται αναφορά στους Βλάχους του Μετσόβου, στα αξιοθέατα, στον θρύλο της Βασιλαρχόντισσας (Ευδοκίας Αβέρωφ), στην καθημερινή και κυριακάτικη ζωή στο Μέτσοβο, στις γιορτές του καλοκαιριού, στον παραδοσιακό μετσοβίτικο γάμο αλλά και σε πολλά άλλα ενδιαφέροντα θέματα ιστορίας, λαογραφίας, ηθογραφίας, θρύλων και καθημερινής ζωής στο χωριό.
Ο κ. Θ. Νημάς είπε ότι το βιβλίο του κ. Κυρ. Γεωργίου συμβάλλει στην ανάδειξη και διάσωση πολυτίμων στοιχείων του παρελθόντος και γι’ αυτό το Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. το ενέταξε στη σειρά: ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ, η οποία έκανε την αρχή της το 1987 με το σπουδαίο ιστορικό βιβλίο του Μετσοβίτη Ευαγγέλου Αβέρωφ-Τοσίτσα και τίτλο «Η Πολιτική πλευρά του Κουτσοβλαχικού Ζητήματος», του οποίου μάλιστα έχει γίνει και 4η έκδοση (2016).
Στην σπουδαιότητα του βιβλίου αναφέρθηκε κατά τον σύντομο χαιρετισμό του και ο Τρικαλινός εκδότης του κ. Αντ. Σταμούλης.
Στο τέλος ο συγγραφέας του βιβλίου κ. Κυριάκος Δ. Γεωργίου (Παλαιός) με καταφανή συγκίνηση ευχαρίστησε το κοινό και αναφέρθηκε στη νοσταλγία του για την ιδιαίτερη πατρίδα του το Μέτσοβο και ότι πάντα αναπολεί τις καλοκαιρινές διακοπές του σ’ αυτό.
Πριν από την έναρξη της παρουσίασης, με την επιμέλεια του αντιπροέδρου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Δημ. Σούλα, προβλήθηκαν όλες οι εικόνες, ασπρόμαυρες και έγχρωμες, που περιλαμβάνονται στο βιβλίο με μουσική υπόκρουση το δημοτικό τραγούδι για την «Βασιλαρχόντισσα» (Ευδοκία Αβέρωφ).
Την Τετάρτη 15 Μαΐου 2024 και ώρα 7.30 μ.μ., στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Μουσείου Τσιτσάνη – Τρίκαλα, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου του εφέτη επί τιμή κ. Κυριάκου Δ. Γεωργίου με τίτλο «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960», το οποίο έχει εκδώσει ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. στη σειρά εκδόσεών του «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 23.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο κ. Μιχάλης Τρίτος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ο κ. Στέφανος Πατραμάνης, πολιτικός επιστήμων – τ. νομάρχης.
Στο τέλος ο Συγγραφέας του βιβλίου θα απαντήσει σε ερωτήσεις.
Η παρουσίαση γίνεται με την υποστήριξη του Μουσείου Τσιτσάνη.
Έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και των Εκδόσεων Κ. & Μ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2024, σελ. 184
Ένα με πολύ ενδιαφέρον βιβλίο με ιστορικό και λαογραφικό περιεχόμενο εξέδωσαν από κοινού ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) και οι Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη), το οποίο είναι ενταγμένο στη σειρά του Συνδέσμου: ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ, με αρ. 23. Το εν λόγω βιβλίο τιτλοφορείται «Tα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο στις δεκαετίες του 1950 και 1960 (Ιστορία – Λαογραφία – Θρύλοι – Καθημερινή ζωή)» και συγγραφέας του είναι ο Τρικαλινός, με καταγωγή από το Μέτσοβο, εφέτης επί τιμή Κυριάκος Δ. Γεωργίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σειρά του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. «ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ» είχε κάνει την αρχή της το 1987 με το σπουδαίο ιστορικό βιβλίο του Μετσοβίτη επίσης και γεννημένου στα Τρίκαλα ευπατρίδη πολιτικού Ευαγγέλου Αβέρωφ-Τοσίτσα και τίτλο «Η Πολιτική πλευρά του Κουτσοβλαχικού Ζητήματος», του οποίου μάλιστα έχει γίνει και 4η έκδοση (2016).
Στην αρχή του βιβλίου παρατίθεται Πρόλογος του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. (σελ. 9-10) στον οποίο επισημαίνεται ότι αυτό συμβάλλει στην ανάδειξη και διάσωση πολυτίμων στοιχείων του παρελθόντος, παράλληλα δε αναδεικνύει τη στενή από αιώνων σχέση των Μετσοβιτών με τα Τρίκαλα.
Ακολουθεί Πρόλογος (σελ. 11-12) του περιφερειάρχη Ηπείρου κ. Αλέξανδρου Καχριμάνη, ο οποίος, μεταξύ άλλων, σημειώνει ότι «Πρόκειται για ένα βιβλίο με έντονο το στοιχείο της βιωμένης αμεσότητας, που περιγράφει τα ταξίδια του συγγραφέα από το Μέτσοβο στα Τρίκαλα και από τα Τρίκαλα στο Μέτσοβο τις δεκαετίες 1950 και 1960. Η εργασία αυτή δένει ακόμη περισσότερο τις υπάρχουσες στενές σχέσεις του Μετσόβου με την πόλη των Τρικάλων. Ανέκαθεν τα Τρίκαλα ήταν για τους Μετσοβίτες η δεύτερη πατρίδα τους. Εκεί μαρτύρησε επί της πυράς την 17η Μαΐου 1617 για την Ορθοδοξία και το Γένος ο Μετσοβίτης νεομάρτυς Νικόλαος. Υπέροχος ναός του αγίου βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως των Τρικάλων. Στα Τρίκαλα δίδαξαν Μετσοβίτες διδάσκαλοι του Γένους με κορυφαίο τον Νικόλαο Τζαρτζούλη. Εκεί γεννήθηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ. Κατεξοχήν με τα Τρίκαλα διακινούνται οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις των Μετσοβιτών. Εκεί υπάρχει μέχρι σήμερα μια ευημερούσα μετσοβίτικη παροικία […]. Στο υπέροχο αυτό βιβλίο γίνεται αναφορά στους Βλάχους του Μετσόβου, στα αξιοθέατα, στον θρύλο της Βασιλαρχόντισσας, στην καθημερινή και κυριακάτικη ζωή στο Μέτσοβο, στις γιορτές του καλοκαιριού, στον παραδοσιακό μετσοβίτικο γάμο και σε άλλα ενδιαφέροντα θέματα» .
Στον Πρόλογό του (σελ. 13-15) ο Συγγραφέας του βιβλίου Κυριάκος Δ. Γεωργίου (Παλαιός) εκφράζει τη νοσταλγία του για την ιδιαίτερη πατρίδα του το Μέτσοβο και αναπολεί τις καλοκαιρινές διακοπές του σ’ αυτό.
Το κυρίως βιβλίο διαιρείται σε δεκαοκτώ ενότητες με τους ακόλουθους τίτλους:
1) Μετσοβο (σελ. 17-19), 2) Σύντομα ιστορικά και κοινωνικά των Βλάχων του Μετσόβου (σελ. 20-28), 3) Ο μετσοβίτικος οικισμός και τα αξιοθέατά του (σελ. 29-32), 4) Η αρωμουνική και η ελληνική γλώσσα στο Μέτσοβο (σελ. 33-39), 5) Η αρπαγή της Δούκως Αβέρωφ (Βασιλαρχόντισσας) (σελ. 40-42), 6) Το ταξίδι Τρίκαλα – Μέτσοβο τότε (σελ. 43-50), 7) Κάμπος Δεσπότη, Μπιριτοάρε και Πούντε αλ Τσεζάρε (σελ. 51-54), 8) Η καθημερινή ζωή στο καλοκαιρινό Μέτσοβο (σελ. 55-66), 9) Ηλεκτρικό φως στο Μέτσοβο (σελ. 67-70), 10) Κήποι και δημοτικός υδρονομέας (σελ. 71-73), 11) Παραστάσεις Καραγκιοζη στο Ντράϊ (σελ. 74-76), 12) Πρώτη κινηματογραφική παράσταση στο Μέτσοβο (σελ. 77-78), 13) Η Μετσοβίτισσα Ρίκω (σελ. 79-81), 14) Οι καλοκαιρινές Κυριακές στο Μέτσοβο (σελ. 82-100), 15) Οι μεγάλες γιορτές του καλοκαιριού (σελ. 101-110), 16) Το έθιμο των δώρων κατά το κτίσιμο κατοικίας (σελ. 111-114), 17) Σκηνές από τον παραδοσιακό μετσοβίτικο γάμο (σελ. 115-118) και 18) Φθινόπωρο. Το κατέβασμα στον κάμπο για τον χειμώνα (σελ. 119-125). Κλείνει με Επίλογο του Συγγραφέα (σελ. 126) και πολλές ασπρόμαυρες και έγχρωμες εικόνες, κάποιες σπάνιες, που προέρχονται από ιδιωτικές συλλογές, βιβλία Μετσοβιτών συγγραφέων και από την μνημειώδη έκδοση «Ηπειρώτες Εθνικοί Ευεργέτες. Ένα μοναδικό παγκόσμιο φαινόμενο» του Αναστασίου Παπασταύρου (σελ. 137-183).
Όπως φαίνεται από τους τίτλους των Περιεχομένων ο αποχωρισμός από τη βουνίσια μετσοβίτικη πατρίδα πονάει τον Συγγραφέα του βιβλίου και όπως σημειώνει ο ίδιος «η ακατανίκητη δύναμη της πατρογονικής γης τον αλυσσοδένει μαζί της για ολόκληρη τη ζωή», όπως άλλωστε συμβαίνει με τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν μακριά από τον τόπου όπου γεννήθηκαν και έζησαν τα παιδικά τους χρόνια. «Η καθημερινή μονότονη αλλά και γλυκόπικρη ζωή των ανθρώπων στο Μέτσοβο, οι συγχωριανοί που έζησαν μαζί του, η γειτονιά τους με τα αιωνόβια δίπατα σπίτια της και τα πολλά αρχοντικά της, τιμή και περηφάνια για τα τέκνα της που πλούτισαν στα ξένα σε καιρούς δύσκολους και βρήκαν στα ριζιμιά αυτά θρυλικά κτίσματα θαλπωρή και αναπαμό στα λευκόκωμα γηρατειά τους· τα σοκάκια του χωριού στα πάμπολλα στενορρύμια ανάμεσα από πετρόστρωτες ανοιχτωσιές, με το καλντερίμι τους σωστό λίθινο τεχνούργημα· τα σπίτια με τις αυλές τους όπου η αιωνόβια καρυδιά θέριευε πολύκλαδη και περήφανη δίπλα στην καλλίκορμη κερασιά κατάστικτη τα καλοκαίρια από τους κατακόκκινους και λαχταριστούς καρπούς της· οι πολύχρονες σκεπαστές βρύσες με το τρεχούμενο νερό να τρέχει κελαρυστό από τα ξύλινα σιόποτα και τις γυναίκες ανασκουμπωμένες να πλένουν στην κοπάνα τα άλικα αργαλίσια μιντέρια με τα κεντίδια τους, ασπροπόταμους, αητούς και σκορπιούς· οι εκκλησιές, κτίσματα πεντακοσιόχρονα με τέμπλα σκαλισμένα και λατρεμένα από τα χέρια Μετσοβιτών ταλιαδόρων, μαΐστρων, καλφάδων και τσιρακιών, ολάκερο το εσνάφι τους, ονομαστών απανταχού μέχρι τις ηπειρώτικες χιονισμένες βουνοκορφές και τα ηλιόλουστα πλάγια για την αξεπέραστη τέχνη τους· οι παραδοσιακοί χοροί με τη συνοδεία της ζυγιάς: νταούλι, βιολί, κλαρίνο, λαγούτο, παιγμένα με λιγωτικό μεράκι και αξεπέραστη αξιοσύνη· τα αιωνόβια ζακόνια της που ανακρατούνταν με σέβας από τις αλλεπάλληλες γενιές πάππου προς πάππον, διαμόρφωναν τους Μετσοβίτες συνεχώς, χωρίς καθόλου σταματημό απ’ όταν πρωτοκατάλαβαν τον εαυτό τους και δώθε κι από τότε τους διαφέντευαν δεσποτικά μέχρι την αναπόφευκτη θανή τους».
Πράγματι στο βιβλίο αυτό του Κυρ. Γεωργίου «ξετυλίγεται ένα σωστό οδοιπορικό στο Μέτσοβο των δεκαετιών 1950 και 1960. Με λεπτομερειακές αναφορές στην αρωμουνική γλώσσα που μιλιέται εκεί και στα γύρω βλαχοχώρια από τον καιρό της ρωμαϊκής κατάκτησης και δώθε· τη συγκλονιστική ιστορία του χωριού που χάνεται στους αιώνες· την καθημερινότητα τότε, όταν τα έθιμα δεν ήταν φτιαχτή τοπική γιορτή για τους περιηγητές παρά τρόπος ζωής· τους ανθρώπους της που επάνω τους ο χρόνος είχε λες σφυρηλατήσει σε καυτό αμόνι τα αδρά βουνίσια χαρακτηριστικά τους και είχε ατσαλώσει τις ψυχές τους στην ατέρμονη πάλη τους με την ανηλεή βουνίσια φύση· τις απαρασάλευτες για εκατονταετίες ιεροτελεστίες των γάμων και των θρησκευτικών δρώμενων· τις ιστορικές τοποθεσίες όπου η απηνής Ειμαρμένη ξετύλιξε με φωτιά και τσεκούρι τις αιμάσσουσες Δέλτους της για να συμπεριλάβει σε αυτές έργα και ημέρες ανθρώπων “καλών κἀγαθῶν” με την αρχαιοελληνική έννοια των όρων …
Τόσα, τόσα κι άλλα τόσα χρονογραφούνται στις σελίδες του οδοιπορικού αυτού. Πρόκειται για παράθεση κειμένων ιστορίας, λαογραφίας, ηθογραφίας, θρύλων, καθημερινής ζωής στο χωριό. Όλων μετσοβίτικων. Χρονογραφημάτων που όλα μαζί συνθέτουν γλαφυρότατα σε αξεδιάλυτο αμάλγαμα το ολόγραμμα της τότε καθημερινότητας των ανθρώπων του ορεινού αυτού οικισμού· ένα αληθινό θεατρικό δρώμενο που λες και ξεπήδησε φουρφουριστό από πέννα της αρχαίας αθηναϊκής δραματουργίας, ίδιο θαρρείς με πλουμιστό αργαλίσιο μετσοβίτικο μιντέρι, ψιλοπλεγμένο μαεστρικά από τρυφερά ακροδάχτυλα νεαρής υφάντρας, τεχνίτρας στη σαΐτα, μαστόρισσας στο να συνταιριάξει αρμονικά στο υφαντό χίλια πολύχρωμα κουβάρια, κιλέβες και στημόνια, δεινής στο κουλάντρισμα της ομηρικής ηλακάτης, του τσικρικιού και της ξάστρας».
Πριν από το κυρίως μέρος του βιβλίου παρεμβάλλεται και ένας Πρόλογος μιας ανώνυμης «Τρικαλινής» και η κατατοπιστική Εισαγωγή του Συγγραφέα (σελ.17-20).
Με τις καλύτερες εντυπώσεις από τα μέρη που επισκέφτηκαν έμειναν τα μέλη και οι φίλοι του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. που έλαβαν μέρος στην 3ήμερη μορφωτική εκδρομή, που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη(Λαχανάς – Οχυρό Ρούπελ – λ. Κερκίνη – Σέρρες – Σπήλαια Αλιστράτης – Δράμα – Αρχαίοι Φίλιπποι – Καβάλα – Ξάνθη – Σώστης Κομοτηνής – Οχυρό Νυμφαίας – Κομοτηνή.) από την Παρασκευή 19 έως την Κυριακή 21 Απριλίου 2024.
Ειδικότερα οι εκδρομείς είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν:
1) Την Παρασκευή 19 Απριλίου ανέβηκαν στο θρυλικό ύψωμα του Λαχανά.. Πρώτα επισκέφτηκαν το στρατιωτικό μουσείο, όπου έτυχαν ειδικής ξεναγήσεως και ενημερώσεως για την μεγάλη μάχη που διεξήχθη εκεί στις 20-21 Ιουνίου 1913 μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων με την ήττα των οποίων άνοιξε ο δρόμος για την απελευθέρωση της Ανατολικής Μακεδονίας από τον προελάσαντα Ελληνικό Στρατό. Το ύψωμα του Λαχανά κατελήφθη κυρίως από την Ι Μεραρχία Θεσσαλίας δι’ εφ’ όπλου λόγχης. Στις μάχες Κιλκίς-Λαχανά έπεσαν πολλοί Τρικαλινοί.
2) Κατόπιν οι εκδρομείς αναχώρησαν για το οχυρό Ρούπελ, ένα από τα 21 θρυλικά οχυρά της Γραμμής Μεταξά. Επί της κορυφής του υψώματος έγινε αναφορά στο ιστορικό της κατασκευής των οχυρών και λεπτομερής περιγραφή της μάχης από εκπρόσωπο του διοικητή της εκεί μονάδας. Εν συνεχεία ξεναγήθηκαν και μέσα στο οχυρό, το οποίο και σήμερα προκαλεί τον θαυμασμό για την τέλεια κατασκευή του, αφού θεωρείται το αρτιότερο της Ευρώπης.
3) Έπειτα μετέβησαν στον υδροβιότοπο της λίμνης Κερκίνη, όπου γευμάτισαν, ενώ αργά το απόγευμα μετέβησαν στις Σέρρες όπου διανυκτέρευσαν, αφού προηγουμένως συναντήθηκαν με ομάδα φίλων Σερραίων, περιηγήθηκαν στην όμορφη πόλη και δείπνησαν σε ταβέρνα στο όμορφο προάστιο Αϊ-Γιάννης δίπλα στους καταρράκτες.
4) Το Σάββατο το πρωί αναχώρησαν για την κωμόπολη της Αλιστράτης, όπου επισκέφτηκαν το μοναδικό σε σχηματισμούς ομώνυμο σπήλαιο, το οποίο μπορούν να επισκεφτούν ακόμα και άτομα με ειδικές ανάγκες. Και εκεί έτυχαν εξαιρετικής ξεναγήσεως και θαύμασαν τους μεγάλους σταλακτίτες και σταλαγμίτες, καθώς και τους σπάνιους εκκεντρίτες που υπάρχουν σ’ αυτό σε μεγάλη ποικιλία και το καθιστούν μοναδικό στον ελληνικό χώρο.
5) Εν συνεχεία πέρασαν από τη Δράμα με τα ωραία πάρκα της και το μεσημέρι επισκέφτηκαν τον ενοποιημένο και αναμορφωμένο αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων με τα πολλά μνημεία. Εκεί ξεναγήθηκαν λεπτομερώς στο αρχαίο θέατρο, στις περίφημες παλαιοχριστιανικές βασιλικές, στην αρχαία αγορά και σε άλλα μνημεία τα οποία φέρνει συνεχώς στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη.
6) Κατόπιν έφτασαν στην Καβάλα, όπου γευμάτισαν σε παραλιακή ψαροταβέρνα της πόλης και περιηγήθηκαν στην πόλη συνοδεία φίλων Καβαλιωτών.
7) Αργά το απόγευμα έφτασαν στην γραφική Ξάνθη, όπου διανυκτέρευσαν. Νωρίτερα περπάτησαν στην παλιά πόλη, η οποία διατηρεί το χρώμα της και μαγεύει τους επισκέπτες της. Όλοι οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από παρέες φοιτητών που διασκέδαζαν.
8) Το πρωί της Κυριακής μεταβαίνοντας οι εκδρομείς προς το πυρόπληκτο χωριό Σώστης Κομοτηνής αντίκρισαν με θλίψη την καμένη περιοχή του όρους Ροδόπη (Παπίκιον) πάνω από τα χωριά της δημοτικής Κοινότητας Σώστη (Πολύανθος, Ληνός, Σώστης, Μίσχος, Μέγα Πιστό και Άνω Δροσίνη). Η φωτιά της 21ης Αυγούστου 2023 είχε αγγίσει τα ακραία σπίτια των εν λόγω χωριών, ενώ στον Σώστη κάηκαν και δέκα (10) σπίτια με όλους τους βοηθητικούς χώρους. Όταν οι εκδρομείς έφτασαν στην πλατεία του Σώστη έτυχαν θερμής υποδοχής από τους κατοίκους του. Μετά τον εκκλησιασμό και την παράθεση καφέ με νόστιμα θρακιώτικα εδέσματα, μετέβησαν στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού. Εκεί ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Θεόδωρος Νημάς, αφού μίλησε στους μαθητές (Χριστιανούς και Μουσουλμάνους), πρόσφερε σε όλα τα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου και του Νηπιαγωγείου διάφορα βιβλία τόσο από τις δικές του εκδόσεις όσο και από δωρεές μελών του και βιβλιοπωλείων της πόλης μας. Στη συνέχεια μοιράστηκαν στις πυρόπληκτες οικογένειες του χωριού και στους μαθητές γαλακτοκομικά προϊόντα προσφορά του Γαλοκτοκομείου Ξάνθης «Ροδόπη»των Τρικαλινών ΑδελφώνΣαράντη, καθώς και γλυκίσματα προσφορά της τρικαλινής Βιομηχανίας Μπισκότων και Δημητριακών «Βιολάντα» και των Αρτοζαχαροπλαστείων «Πράσινος Μύλος».
Κατόπιν ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. διά του προέδρου του παρέδωσε στον Διευθυντή του σχολείου πολλά σημαντικά βιβλία για τον εμπλουτισμό της Βιβλιοθήκης του· επίσης παρέδωσε στους παρισταμένους εκπροσώπους της τοπικής Εκκλησίας, του Δήμου Ιάσμου και της τοπικής Κοινότητας Σώστη αντιπροσωπευτικά βιβλία των εκδόσεών του, ο δε συμμετέχων στην εκδρομή Τρικαλινός εκδότης Αντώνης Σταμούλης πρόσφερε αρκετές σειρές βιβλίων που αναφέρονται στη Θράκη.
Πριν από την αναχώρηση από τον Σώστη ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κατέθεσε στεφάνι στην προτομή του πεσόντος εν πολέμω ανθυπολοχαγού Ορέστη Μακρίδη παρουσία όλων των εκδρομέων, των τοπικών αρχών και πολλών κατοίκων. Η επίσκεψη στον Σώστη έκλεισε με τον Εθνικό Ύμνο μέσα σε κλίμα εθνικής συγκίνησης.
9) Μετά τον Σώστη οι εκδρομείς μετέβησαν στο Οχυρό της Νυμφαίας επί του όρους Ροδόπη στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Το οχυρό αυτό είναι το ανατολικότερο των 21 οχυρών της Γραμμής Μεταξά και η ιδιαίτερη κατασκευή του προκάλεσε τον θαυμασμό των επισκεπτών του. Και εκεί ξεναγήθηκαν λεπτομερώς από εκπρόσωπο του Στρατού, ο οποίος επισήμανε το γεγονός ότι κατά την επίθεση των Γερμανών στις 6-7 Απριλίου 1941 οι υπερασπιστές του αντιστάθηκαν ηρωικώς και δεν παρέδωσαν το οχυρό, παρά μόνον κατόπιν συμφωνίας όταν ήδη οι Γερμανοί είχαν εισέλθει στο ελληνικό έδαφος μέσω της Γιουγκοσλαβίας και η συνέχεια του αγώνα ήταν μάταιη.
10) Κατόπιν μετέβησαν στην Κομοτηνή, όπου ξεναγήθηκαν στο Στρατιωτικό Μουσείο, το οποίο είναι το πιο σημαντικό μετά το Πολεμικό Μουσείο των Αθηνών.
11) Το μεσημέρι οι εκδρομείς γευμάτισαν στην Κομοτηνή και περιηγήθηκαν στην πόλη. Αργά το βράδυ επέστρεψαν στα Τρίκαλα με τις καλύτερες εντυπώσεις.
Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ 