Έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και των Εκδόσεων Κ. & Μ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2024, σελ. 184

Ένα με πολύ ενδιαφέρον βιβλίο με ιστορικό και λαογραφικό περιεχόμενο εξέδωσαν από κοινού ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) και οι Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη), το οποίο είναι ενταγμένο  στη σειρά του Συνδέσμου: ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ, με αρ. 23. Το εν λόγω βιβλίο τιτλοφορείται «Tα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο στις δεκαετίες του 1950 και 1960 (Ιστορία – Λαογραφία – Θρύλοι – Καθημερινή ζωή)» και συγγραφέας του είναι ο Τρικαλινός, με καταγωγή από το Μέτσοβο, εφέτης επί τιμή Κυριάκος Δ. Γεωργίου.  Αξίζει να σημειωθεί ότι η σειρά του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. «ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ» είχε κάνει την αρχή της το 1987 με το σπουδαίο ιστορικό βιβλίο του Μετσοβίτη επίσης και γεννημένου στα Τρίκαλα ευπατρίδη πολιτικού Ευαγγέλου Αβέρωφ-Τοσίτσα και τίτλο «Η Πολιτική πλευρά του Κουτσοβλαχικού Ζητήματος», του οποίου μάλιστα έχει γίνει και 4η έκδοση (2016).

Στην αρχή του βιβλίου παρατίθεται Πρόλογος του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. (σελ. 9-10) στον οποίο επισημαίνεται ότι αυτό συμβάλλει  στην ανάδειξη και διάσωση πολυτίμων στοιχείων του παρελθόντος, παράλληλα δε αναδεικνύει τη στενή από αιώνων σχέση των Μετσοβιτών με τα Τρίκαλα.

Ακολουθεί Πρόλογος (σελ. 11-12) του περιφερειάρχη Ηπείρου κ. Αλέξανδρου Καχριμάνη, ο οποίος, μεταξύ άλλων, σημειώνει ότι «Πρόκειται για ένα βιβλίο με έντονο το στοιχείο της βιωμένης αμεσότητας, που περιγράφει τα ταξίδια του συγγραφέα από το Μέτσοβο στα Τρίκαλα και από τα Τρίκαλα στο Μέτσοβο τις δεκαετίες 1950 και 1960. Η εργασία αυτή δένει ακόμη περισσότερο τις υπάρχουσες στενές σχέσεις του Μετσόβου με την πόλη των Τρικάλων. Ανέκαθεν τα Τρίκαλα ήταν για τους Μετσοβίτες η δεύτερη πατρίδα τους. Εκεί μαρτύρησε επί της πυράς την 17η Μαΐου 1617 για την Ορθοδοξία και το Γένος ο Μετσοβίτης νεομάρτυς Νικόλαος. Υπέροχος ναός του αγίου βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως των Τρικάλων. Στα Τρίκαλα δίδαξαν Μετσοβίτες διδάσκαλοι του Γένους με κορυφαίο τον Νικόλαο Τζαρτζούλη. Εκεί γεννήθηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ. Κατεξοχήν με τα Τρίκαλα διακινούνται οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις των Μετσοβιτών. Εκεί υπάρχει μέχρι σήμερα μια ευημερούσα μετσοβίτικη παροικία […]. Στο υπέροχο αυτό βιβλίο γίνεται αναφορά στους Βλάχους του Μετσόβου, στα αξιοθέατα, στον θρύλο της Βασιλαρχόντισσας, στην καθημερινή και κυριακάτικη ζωή στο Μέτσοβο, στις γιορτές του καλοκαιριού, στον παραδοσιακό μετσοβίτικο γάμο και σε άλλα ενδιαφέροντα θέματα» .

Στον Πρόλογό του (σελ. 13-15) ο Συγγραφέας του βιβλίου Κυριάκος Δ. Γεωργίου (Παλαιός) εκφράζει τη νοσταλγία του για την ιδιαίτερη πατρίδα του το Μέτσοβο και αναπολεί τις καλοκαιρινές διακοπές του σ’ αυτό.

Το κυρίως βιβλίο διαιρείται σε δεκαοκτώ ενότητες με τους ακόλουθους τίτλους:

1) Μετσοβο (σελ. 17-19), 2) Σύντομα ιστορικά και κοινωνικά των Βλάχων του Μετσόβου (σελ. 20-28), 3) Ο μετσοβίτικος οικισμός  και τα αξιοθέατά του (σελ. 29-32), 4) Η αρωμουνική και η ελληνική γλώσσα στο Μέτσοβο (σελ. 33-39), 5) Η αρπαγή της Δούκως Αβέρωφ (Βασιλαρχόντισσας) (σελ. 40-42), 6) Το ταξίδι Τρίκαλα – Μέτσοβο τότε (σελ. 43-50), 7) Κάμπος Δεσπότη,  Μπιριτοάρε και Πούντε αλ Τσεζάρε (σελ. 51-54), 8) Η καθημερινή ζωή στο καλοκαιρινό Μέτσοβο (σελ. 55-66), 9) Ηλεκτρικό φως στο Μέτσοβο (σελ. 67-70), 10) Κήποι και δημοτικός υδρονομέας (σελ. 71-73), 11) Παραστάσεις Καραγκιοζη στο Ντράϊ (σελ. 74-76), 12) Πρώτη κινηματογραφική παράσταση στο Μέτσοβο (σελ. 77-78), 13) Η Μετσοβίτισσα Ρίκω (σελ. 79-81), 14) Οι καλοκαιρινές Κυριακές στο Μέτσοβο (σελ. 82-100), 15) Οι μεγάλες γιορτές του καλοκαιριού (σελ. 101-110), 16) Το έθιμο των δώρων κατά το κτίσιμο κατοικίας (σελ. 111-114), 17) Σκηνές από τον παραδοσιακό μετσοβίτικο γάμο (σελ. 115-118) και 18) Φθινόπωρο. Το κατέβασμα στον κάμπο για τον χειμώνα (σελ. 119-125). Κλείνει με Επίλογο του Συγγραφέα (σελ. 126) και πολλές ασπρόμαυρες και έγχρωμες εικόνες, κάποιες σπάνιες, που προέρχονται από ιδιωτικές συλλογές, βιβλία Μετσοβιτών συγγραφέων και από την μνημειώδη έκδοση «Ηπειρώτες Εθνικοί Ευεργέτες. Ένα μοναδικό παγκόσμιο φαινόμενο» του Αναστασίου Παπασταύρου (σελ. 137-183).

Όπως φαίνεται από τους τίτλους των Περιεχομένων ο αποχωρισμός από τη βουνίσια μετσοβίτικη πατρίδα πονάει τον Συγγραφέα του βιβλίου και όπως σημειώνει ο ίδιος «η ακατανίκητη δύναμη της πατρογονικής γης τον αλυσσοδένει μαζί της για ολόκληρη τη ζωή», όπως άλλωστε συμβαίνει με τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν μακριά από τον τόπου όπου γεννήθηκαν και έζησαν τα παιδικά τους χρόνια. «Η καθημερινή μονότονη αλλά και γλυκόπικρη ζωή των ανθρώπων στο Μέτσοβο, οι συγχωριανοί που έζησαν μαζί του, η γειτονιά τους με τα αιωνόβια δίπατα σπίτια της και τα πολλά αρχοντικά της, τιμή και περηφάνια για τα τέκνα της που πλούτισαν στα ξένα σε καιρούς δύσκολους και βρήκαν στα ριζιμιά αυτά θρυλικά κτίσματα θαλπωρή και αναπαμό στα λευκόκωμα γηρατειά τους· τα σοκάκια του χωριού στα πάμπολλα στενορρύμια ανάμεσα από πετρόστρωτες ανοιχτωσιές, με το καλντερίμι τους σωστό λίθινο τεχνούργημα· τα σπίτια με τις αυλές τους όπου η αιωνόβια καρυδιά θέριευε πολύκλαδη και περήφανη δίπλα στην καλλίκορμη κερασιά κατάστικτη τα καλοκαίρια από τους κατακόκκινους και λαχταριστούς καρπούς της· οι πολύχρονες σκεπαστές βρύσες με το τρεχούμενο νερό να τρέχει κελαρυστό από τα ξύλινα σιόποτα και τις γυναίκες ανασκουμπωμένες να πλένουν στην κοπάνα τα άλικα αργαλίσια μιντέρια με τα κεντίδια τους, ασπροπόταμους, αητούς και σκορπιούς· οι εκκλησιές, κτίσματα πεντακοσιόχρονα με τέμπλα σκαλισμένα και λατρεμένα από τα χέρια Μετσοβιτών ταλιαδόρων, μαΐστρων, καλφάδων και τσιρακιών, ολάκερο το εσνάφι τους, ονομαστών απανταχού  μέχρι τις ηπειρώτικες χιονισμένες βουνοκορφές και τα ηλιόλουστα πλάγια για την αξεπέραστη τέχνη τους· οι παραδοσιακοί χοροί με τη συνοδεία της ζυγιάς: νταούλι, βιολί, κλαρίνο, λαγούτο, παιγμένα με λιγωτικό μεράκι και αξεπέραστη αξιοσύνη· τα αιωνόβια ζακόνια της που ανακρατούνταν με σέβας από τις αλλεπάλληλες γενιές πάππου προς πάππον, διαμόρφωναν τους Μετσοβίτες συνεχώς, χωρίς καθόλου σταματημό απ’ όταν πρωτοκατάλαβαν τον εαυτό τους και δώθε κι από τότε τους διαφέντευαν δεσποτικά μέχρι την αναπόφευκτη θανή τους».

Πράγματι στο βιβλίο αυτό του Κυρ. Γεωργίου «ξετυλίγεται ένα σωστό οδοιπορικό στο Μέτσοβο των δεκαετιών 1950 και 1960. Με λεπτομερειακές αναφορές στην αρωμουνική γλώσσα που μιλιέται εκεί και στα γύρω βλαχοχώρια από τον καιρό της ρωμαϊκής κατάκτησης και δώθε· τη συγκλονιστική ιστορία του χωριού που χάνεται στους αιώνες· την καθημερινότητα τότε, όταν τα έθιμα δεν ήταν φτιαχτή τοπική γιορτή για τους περιηγητές παρά τρόπος ζωής· τους ανθρώπους της που επάνω τους ο χρόνος είχε λες σφυρηλατήσει σε καυτό αμόνι τα αδρά βουνίσια χαρακτηριστικά τους και είχε ατσαλώσει τις ψυχές τους στην ατέρμονη πάλη τους με την ανηλεή βουνίσια φύση· τις απαρασάλευτες για εκατονταετίες ιεροτελεστίες των γάμων και των θρησκευτικών δρώμενων· τις ιστορικές τοποθεσίες όπου η απηνής Ειμαρμένη ξετύλιξε με φωτιά και τσεκούρι τις αιμάσσουσες Δέλτους της για να συμπεριλάβει σε αυτές έργα και ημέρες ανθρώπων “καλών κἀγαθῶν”  με την αρχαιοελληνική έννοια των όρων …

Τόσα, τόσα κι άλλα τόσα χρονογραφούνται στις σελίδες του οδοιπορικού αυτού. Πρόκειται για παράθεση κειμένων ιστορίας, λαογραφίας, ηθογραφίας, θρύλων, καθημερινής ζωής στο χωριό. Όλων μετσοβίτικων. Χρονογραφημάτων που όλα μαζί συνθέτουν γλαφυρότατα σε αξεδιάλυτο αμάλγαμα το ολόγραμμα της τότε καθημερινότητας των ανθρώπων του ορεινού αυτού οικισμού· ένα αληθινό θεατρικό δρώμενο που λες και  ξεπήδησε φουρφουριστό από πέννα της αρχαίας αθηναϊκής δραματουργίας, ίδιο θαρρείς με πλουμιστό αργαλίσιο μετσοβίτικο μιντέρι, ψιλοπλεγμένο μαεστρικά από τρυφερά ακροδάχτυλα νεαρής υφάντρας, τεχνίτρας στη σαΐτα, μαστόρισσας στο να συνταιριάξει αρμονικά στο υφαντό χίλια πολύχρωμα κουβάρια, κιλέβες και στημόνια, δεινής στο κουλάντρισμα της ομηρικής ηλακάτης, του  τσικρικιού και της ξάστρας».

Πριν από το κυρίως μέρος του βιβλίου παρεμβάλλεται και ένας Πρόλογος μιας ανώνυμης «Τρικαλινής» και η κατατοπιστική Εισαγωγή του Συγγραφέα (σελ.17-20).

. Το βιβλίο διατίθεται από τα βιβλιοπωλεία.

Με τις καλύτερες εντυπώσεις από τα μέρη που επισκέφτηκαν έμειναν τα μέλη και οι φίλοι του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. που έλαβαν μέρος στην 3ήμερη μορφωτική εκδρομή, που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη(Λαχανάς – Οχυρό Ρούπελ – λ. Κερκίνη – Σέρρες – Σπήλαια Αλιστράτης – Δράμα – Αρχαίοι Φίλιπποι – Καβάλα – Ξάνθη – Σώστης Κομοτηνής – Οχυρό Νυμφαίας – Κομοτηνή.) από την Παρασκευή 19 έως την Κυριακή 21 Απριλίου 2024.

Ειδικότερα οι εκδρομείς είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν:

1) Την Παρασκευή 19 Απριλίου ανέβηκαν στο θρυλικό ύψωμα του Λαχανά.. Πρώτα επισκέφτηκαν το στρατιωτικό μουσείο, όπου έτυχαν ειδικής ξεναγήσεως και ενημερώσεως για την μεγάλη μάχη που διεξήχθη εκεί στις 20-21 Ιουνίου 1913 μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων με την ήττα των οποίων άνοιξε ο δρόμος για την απελευθέρωση της Ανατολικής Μακεδονίας από τον προελάσαντα Ελληνικό Στρατό. Το ύψωμα του Λαχανά κατελήφθη κυρίως από την Ι Μεραρχία Θεσσαλίας δι’ εφ’ όπλου λόγχης. Στις μάχες Κιλκίς-Λαχανά έπεσαν πολλοί Τρικαλινοί.

2) Κατόπιν οι εκδρομείς αναχώρησαν για το οχυρό Ρούπελ, ένα από τα 21 θρυλικά οχυρά της Γραμμής Μεταξά. Επί της κορυφής του υψώματος έγινε αναφορά στο ιστορικό της κατασκευής των οχυρών και λεπτομερής περιγραφή της μάχης από εκπρόσωπο του διοικητή της εκεί μονάδας. Εν συνεχεία ξεναγήθηκαν και μέσα στο οχυρό, το οποίο και σήμερα προκαλεί τον θαυμασμό για την τέλεια κατασκευή του, αφού θεωρείται το αρτιότερο της Ευρώπης.

3) Έπειτα μετέβησαν στον υδροβιότοπο της λίμνης Κερκίνη, όπου γευμάτισαν, ενώ αργά το απόγευμα μετέβησαν στις  Σέρρες όπου διανυκτέρευσαν, αφού προηγουμένως συναντήθηκαν με ομάδα φίλων Σερραίων, περιηγήθηκαν στην όμορφη πόλη και δείπνησαν σε ταβέρνα στο όμορφο προάστιο Αϊ-Γιάννης δίπλα στους καταρράκτες.

4) Το Σάββατο το πρωί αναχώρησαν για την κωμόπολη της Αλιστράτης, όπου επισκέφτηκαν το μοναδικό σε σχηματισμούς ομώνυμο σπήλαιο, το οποίο μπορούν να επισκεφτούν ακόμα και άτομα με ειδικές ανάγκες. Και εκεί έτυχαν εξαιρετικής ξεναγήσεως και θαύμασαν τους μεγάλους σταλακτίτες και σταλαγμίτες, καθώς και τους σπάνιους εκκεντρίτες που υπάρχουν σ’ αυτό σε μεγάλη ποικιλία και το καθιστούν μοναδικό στον ελληνικό χώρο.

5) Εν συνεχεία πέρασαν από τη Δράμα με τα ωραία πάρκα της και το μεσημέρι επισκέφτηκαν τον ενοποιημένο και αναμορφωμένο αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων με τα πολλά μνημεία. Εκεί ξεναγήθηκαν λεπτομερώς στο αρχαίο θέατρο, στις περίφημες παλαιοχριστιανικές βασιλικές, στην αρχαία αγορά και σε άλλα μνημεία τα οποία φέρνει συνεχώς στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη.

6) Κατόπιν έφτασαν στην Καβάλα, όπου γευμάτισαν σε παραλιακή ψαροταβέρνα της πόλης και περιηγήθηκαν στην πόλη συνοδεία φίλων Καβαλιωτών.

7) Αργά το απόγευμα έφτασαν στην γραφική Ξάνθη, όπου διανυκτέρευσαν. Νωρίτερα περπάτησαν στην παλιά πόλη, η οποία διατηρεί το χρώμα της και μαγεύει τους επισκέπτες της. Όλοι οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από παρέες φοιτητών που διασκέδαζαν.

8) Το πρωί της Κυριακής μεταβαίνοντας οι εκδρομείς προς το πυρόπληκτο χωριό Σώστης Κομοτηνής αντίκρισαν με θλίψη την καμένη περιοχή του όρους Ροδόπη (Παπίκιον) πάνω από τα χωριά της δημοτικής Κοινότητας Σώστη (Πολύανθος, Ληνός, Σώστης, Μίσχος, Μέγα Πιστό και Άνω Δροσίνη). Η φωτιά της 21ης Αυγούστου  2023 είχε αγγίσει τα ακραία σπίτια των εν λόγω χωριών, ενώ στον Σώστη κάηκαν και δέκα (10) σπίτια με όλους τους βοηθητικούς χώρους. Όταν οι εκδρομείς έφτασαν στην πλατεία του Σώστη έτυχαν θερμής υποδοχής από τους κατοίκους του. Μετά τον εκκλησιασμό και την παράθεση καφέ με νόστιμα θρακιώτικα εδέσματα, μετέβησαν στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού. Εκεί ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Θεόδωρος Νημάς, αφού μίλησε στους μαθητές (Χριστιανούς και Μουσουλμάνους), πρόσφερε σε όλα τα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου και του Νηπιαγωγείου διάφορα βιβλία τόσο από τις δικές του εκδόσεις όσο και από δωρεές μελών του και βιβλιοπωλείων της πόλης μας. Στη συνέχεια μοιράστηκαν στις πυρόπληκτες οικογένειες του χωριού και στους μαθητές γαλακτοκομικά προϊόντα προσφορά του Γαλοκτοκομείου Ξάνθης «Ροδόπη» των Τρικαλινών Αδελφών Σαράντη, καθώς και γλυκίσματα προσφορά της τρικαλινής Βιομηχανίας Μπισκότων και Δημητριακών «Βιολάντα» και των Αρτοζαχαροπλαστείων «Πράσινος Μύλος».

Κατόπιν ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. διά του προέδρου του παρέδωσε στον Διευθυντή του σχολείου πολλά σημαντικά βιβλία για τον εμπλουτισμό της Βιβλιοθήκης του· επίσης παρέδωσε στους παρισταμένους εκπροσώπους της τοπικής Εκκλησίας, του Δήμου Ιάσμου και της τοπικής Κοινότητας Σώστη αντιπροσωπευτικά βιβλία των εκδόσεών του, ο δε συμμετέχων στην εκδρομή Τρικαλινός εκδότης Αντώνης Σταμούλης πρόσφερε αρκετές σειρές βιβλίων που αναφέρονται στη Θράκη.

Πριν από την αναχώρηση από τον Σώστη ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κατέθεσε στεφάνι στην προτομή του πεσόντος εν πολέμω ανθυπολοχαγού Ορέστη Μακρίδη παρουσία όλων των εκδρομέων, των τοπικών αρχών και πολλών κατοίκων. Η επίσκεψη στον Σώστη έκλεισε με τον Εθνικό Ύμνο μέσα σε κλίμα εθνικής συγκίνησης.

9) Μετά τον Σώστη οι εκδρομείς μετέβησαν στο Οχυρό της Νυμφαίας επί του όρους Ροδόπη στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Το οχυρό αυτό είναι το ανατολικότερο των 21 οχυρών της Γραμμής Μεταξά και η ιδιαίτερη κατασκευή του προκάλεσε τον θαυμασμό των επισκεπτών του. Και εκεί ξεναγήθηκαν λεπτομερώς από εκπρόσωπο του Στρατού, ο οποίος επισήμανε το γεγονός ότι κατά την επίθεση των Γερμανών στις 6-7 Απριλίου 1941 οι υπερασπιστές του αντιστάθηκαν ηρωικώς και δεν παρέδωσαν το οχυρό, παρά μόνον κατόπιν συμφωνίας όταν ήδη οι Γερμανοί είχαν εισέλθει στο ελληνικό έδαφος μέσω της Γιουγκοσλαβίας και η συνέχεια του αγώνα ήταν μάταιη.

10) Κατόπιν μετέβησαν στην Κομοτηνή, όπου ξεναγήθηκαν στο Στρατιωτικό Μουσείο, το οποίο είναι το πιο σημαντικό μετά το Πολεμικό Μουσείο των Αθηνών.

11) Το μεσημέρι οι εκδρομείς γευμάτισαν στην Κομοτηνή και περιηγήθηκαν στην πόλη. Αργά το βράδυ επέστρεψαν στα Τρίκαλα με τις καλύτερες εντυπώσεις.

Με τις καλύτερες εντυπώσεις επέστρεψαν τα μέλη και οι φίλοι του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. που έλαβαν μέρος στην ημερήσια μορφωτική εκδρομή στην Βεργίνα, τις Αιγές και τη Βέροια της Μακεδονίας που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος την περασμένη Κυριακή 31 Μαρτίου.

Αφού καθ’ οδόν ενημερώθηκαν σχετικώς από το Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. για την ιστορία και τα μνημεία που θα επισκέπτονταν, οι εξήντα (60) εκδρομείς ξεναγήθηκαν από άριστη επαγγελματία ξεναγό – πτυχιούχο αρχαιολογίας:

1) Πρώτα μετέβησαν στο μερικώς αναστηλωμένο ανάκτορο των Αιγών, το οποίο είχε κτίσει ο βασιλιάς Φίλιππος Β΄. Εκεί θαύμασαν τόσο την μεγαλοπρέπεια του μοναδικού σε μέγεθος αυτού οικοδομήματος όσο και την εξαιρετική αναστήλωση που έγινε σ’ αυτό με σχεδιασμό και φροντίδα της διαδόχου του Μανώλη Ανδρόνικου διευθύντριας αρχαιολόγου Αγγελικής Κοτταρίδη. Από εκεί ψηλά είχαν την ευκαιρία να δουν τον απέραντο κάμπο της Μακεδονίας με τις ανθισμένες ροδακινιές των αμέτρητων περιβολιών, τα οποία με μεγάλη επιμέλεια φροντίζουν οι παραγωγοί της Ημαθίας.

2) Πεζοπορώντας μετά σταμάτησαν στο αρχαίο θέατρο των Αιγών, όπου δολοφονήθηκε ο βασιλιάς Φίλιππος Β’ και αμέσως μετά ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μακεδονίας ο γιος του Αλέξανδρος.

3) Εν συνεχεία κατέβηκαν στο χωριό Βεργίνα όπου ξεναγήθηκαν στην μεγάλη τούμπα, όπου βρίσκονται οι βασιλικοί μακεδονικοί τάφοι μεταξύ των οποίων και αυτός του Φιλίππου Β΄, καθώς και τα πολύ σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα που υπήρχαν σ’ αυτούς.

4) Στο τέλος επισκέφτηκαν το νέο επιβλητικό Αρχαιολογικό Μουσείο έξω από το χωριό. Εκεί οι επισκέπτες θαύμασαν τα πάμπολλα και με ιδιαίτερη φροντίδα τοποθετημένα θεματικά σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα (αγάλματα, κοσμήματα, αγγεία και άλλα).

Μετά το πέρας των ξεναγήσεων, αργά το μεσημέρι, οι εκδρομείς μετέβησαν στη Βέροια, όπου γευμάτισαν και περιπάτησαν στην όμορφη πόλη.

Το βράδυ οι εκδρομείς επέστρεψαν στα Τρίκαλα με άριστες εντυπώσεις, τόσο για τα μοναδικά μνημεία που επισκέφτηκαν, όσο και για τις φυσικές ομορφιές που απόλαυσαν.

Την εκδρομή είχε οργανώσει με εξαιρετική φροντίδα η ταμίας του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Παρασκευή Λάππα-Πουλιανίτη, την οποία όλοι οι εκδρομείς συνεχάρησαν.

Οι Τούρκοι καθηγητές, οι οποίοι βρίσκονται στα Τρίκαλα με 20 μαθητές τεσσάρων γυμνασίων της Κωνσταντινούπολης, στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus, μαζί με τον υπεύθυνο του Προγράμματος Δημ. Μαγειρία, το απόγευμα της Τρίτης επισκέφτηκαν τη «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.». Εκεί ενημερώθηκαν για τις δραστηριότητες του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, την λειτουργία της Βιβλιοθήκης, τον σημαντικό ρόλο της πόλης των Τρικάλων κατά την μακρόχρονη περίοδο της Τουρκοκρατίας καθώς, τις εκδρομές του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. στην Τουρκία, καθώς και τις τουρκολογικές μελέτες που δημοσιεύονται στις εκδόσεις του.

Επακολούθησε φιλική συζήτηση και στο τέλος το Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. προσέφερε σε όλους τους Τούρκους καθηγητές από δέκα (10) βιβλία στον καθένα για τον εμπλουτισμό των βιβλιοθηκών των σχολείων τους, να γνωρίσουν το εκδοτικό έργο του Συνδέσμου αλλά και για να σχηματίσουν μια πληρέστερη εικόνα για την πνευματική ζωή των Τρικάλων, τα οποία στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν το διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο της Θεσσαλίας.

Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, το οποίο προήλθε από τις αρχαιρεσίες της 28ης Ιανουαρίου 2024, συγκροτήθηκε σε σώμα ως εξής:

Θεόδωρος Νημάς, πρόεδρος,

Δημήτριος Σούλας, αντιπρόεδρος,

Ελένη Τζαβέλλα, γεν. γραμματέας,

Χρήστος Κουτσονάσιος, ειδ. γραμματέας,

Παρασκευή Λάππα-Πουλιανίτη, ταμίας,    

Στεργιανή Ζήση, μέλος.      

Αγορίτσα Σκανδάλη, μέλος.

Αναπληρωματικά μέλη:

Ναυσικά Μουλά,

Αφροδίτη Μαργαρίτη,

Αλεξάνδρα Παϊζάνου.

Εξελεγκτική Επιτροπή­:

Νικόλαος Ζιώγας,

Ιωάννης Καρασιώτος,

Λεωνίδας Πλαστάρας.

LÉΟΝ HEUZEY (Λεόν Εζέ)

Οδοιπορικό στην Τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία το 1858

Μετάφραση: Χρίστος Ι. Δημητρουλόπουλος

Σχόλια – Επιμέλεια:  Θεόδωρος Α. Νημάς

Θεσσαλονίκη 2022, σελ. 303.

3η κοινή έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και του Εκδ. Οίκου Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη

 Ο Léon Heuzey (Λεόν Εζέ) είναι ένας από τους πιο γνωστούς ξένους ερευνητές – περιηγητές, οι οποίοι επισκέφτηκαν τη Θεσσαλία τον προπερασμένο αιώνα και έγραψαν γι’ αυτή. Ειδικότερα το Οδοιπορικό στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία το 1858 του Heuzey έγινε αντικείμενο πολλαπλής μελέτης από πολλούς Έλληνες και ιδιαίτερα Θεσσαλούς, οι οποίοι ασχολήθηκαν με την ιστορία της περιοχής. Κι αυτό γιατί το Οδοιπορικό περιέχει πράγματι πολύτιμες πληροφορίες όχι μόνο για την εποχή που ο Heuzey επισκέφτηκε τη Θεσσαλία (1858), αλλά και για την υστεροβυζαντινή περίοδο. Οι περιγραφές των πόλεων, των χωριών και των μοναστηριών της Θεσσαλίας, που περιλαμβάνει, είναι συναρπαστικές, αλλά και οι πληροφορίες, που μας δίνει για την κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή των Ελλήνων και των Τούρκων, είναι πολύτιμες. Ο ίδιος αναρριχήθηκε στον βράχο της Αϊάς πάνω από την Καλαμπάκα. Ακόμα είναι ο πρώτος που ανακάλυψε σημαντικότατα ανέκδοτα έγγραφα της υστεροβυζαντινής περιόδου στα μοναστήρια της Δυτικής Θεσσαλίας,. Η ύπαρξη και το περιεχόμενό τους έγιναν γνωστά για πρώτη φορά από τον Heuzey. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μεταφραστούν και δημοσιευτούν αρκετά αποσπάσματα από το εν λόγω έργο, το οποίο είχε εκδοθεί για πρώτη και μοναδική φορά το 1927 στα γαλλικά. Ολοκληρωμένη μετάφραση και έκδοση αυτού του βιβλίου στα ελληνικά δεν είχε γίνει έως το 1991.

Ένα νέο βιβλίο εκδόθηκε αυτές τις ημέρες από τις Εκδόσεις των Αδελφών Αντ. Σταμούλη, στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για μία νέα μελέτη του φιλολόγου και δρος Ιστορίας της Εκπαιδεύσεως Θεοδώρου Α. Νημά που τιτλοφορείται «Αθλητική Ιστορία των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα», εκτείνεται δε σε 446 σελίδες και εμπλουτίζεται με πολλές εικόνες, από τις οποίες οι περισσότερες έγχρωμες.

Μία ιστορική μελέτη του Τρικαλινού φιλολόγου– ιστορικού και επιτίμου προέδρου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Θεοδώρου Α. Νημά.

Ένα ακόμα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο –ουσιαστική συμμετοχή στον εορτασμό των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, εξέδωσε αυτές τις ημέρες ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη), που είναι το υπ’ αρ. 20 της σειράς αυτοτελών βιβλίων «Κείμενα και Μελέτες». Πρόκειται για την ιστορική μελέτη του Τρικαλινού φιλολόγου– ιστορικού και επιτίμου προέδρου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Θεοδώρου Α. Νημά που τιτλοφορείται «Η συμμετοχή των Τρικαλινών στους Εθνικούς Αγώνες και οι Πεσόντες υπέρ Πατρίδος (1600-1944)». Το βιβλίο αυτό αποτελείται από 312 σελίδες σχήματος 24Χ17 εκ. και είναι ο καρπός πολύχρονης έρευνας και μελέτης.

Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται Πρόλογοι του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων (σελ. 11-12) και του συγγραφέα (σελ. 13-15), ενώ το κυρίως βιβλίο διαιρείται σε τρία μέρη (3) μέρη.