Με μικρή καθυστέρηση, λόγω του ότι περιλαμβάνει τα «Πρακτικά του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών», το οποίο διεξήχθη προσφάτως (Νοέμβριος 2025), θα κυκλοφορήσει έως το τέλος Ιανουαρίου 2026 ο 45ος τόμος (2025) του ετησίου επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ». Ήδη ο τόμος έχει σταλεί προς εκτύπωση. Τα «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» εκδίδει ανελλιπώς από το 1981 ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων.

Ο εν λόγω τόμος, που αποτελείται από 447 σελίδες, περιλαμβάνει τις 20 από τις 41 επιστημονικές ανακοινώσεις-μελέτες, που έγιναν στο 13ο Συμπόσιο Τρικαλινών Σπουδών, οι υπόλοιπες θα δημοσιευθούν στον 46ο τόμο (2026) του περ. ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ.

Αναλυτικά τα περιεχόμενα του τόμου έχουν ως εξής:

– Κατάλογος Συνέδρων 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών (σελ. 7).

– Χαιρετισμός Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής κ. ΛΑΜΠΡΟΥ ΒΑΡΕΛΑ  (σελ. 9-10).

– Χαιρετισμός του Προέδρου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΝΗΜΑ  (σελ. 11-14).

­Α. ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ – ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ, Ομότ. Καθηγητής Ιονίου Πανεπιστημίου.

– Η εφημερίδα «Αναγέννησις» των Τρικάλων και οι στήλες για την ποίηση (1893-1940) (σελ. 17-46).

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΣΑΚΑΡΙΚΟΣ, Φιλόλογος,

 –  Απηχήσεις της συμβολιστικής τεχνοτροπίας και της γαλλικής  poésie pure  στo ποιητικό έργο του Νίκου Παππά  (σελ. 47-66).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΛΑΒΡΑΚΗΣ, Φιλόλογος – Υποψήφιος Διδάκτωρ.

– Η λογοτεχνική κριτική στο τρικαλινό περιοδικό «Μετέωρα»  κατά τη μεταπολεμική περίοδο (1947-1966) (σελ. 67-78).

ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΟΥΒΑ, Φιλόλογος – Μεταπτυχιακό δημιουργικής γραφής ΕΑΠ.

–  Η μαθητική εφημερίδα των Τρικάλων «Φακιρικά Νέα» (Ιαν. – Φεβ. 1967) (σελ. 79-100).

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΠΟΤΟΣ, Καθηγητής Γαλλικών-Υποψήφιος διδάκτωρ ΑΠΘ.

–  Συγχρονική μελέτη και ανάλυση του τοπικού τρόπου ομιλίας  στην Κρήνη Τρικάλων  (σελ. 101-126).

Β. ΙΣΤΟΡΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ-ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ-SEIBT, Καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας και Σιγιλλογραφίας ΑΠΘ.

– Ο ιστορικογεωγραφικός χώρος και η κοινωνία της Θεσσαλίας κατά την πρωτο-μεσοβυζαντινή περίοδο:  

Η συμβολή  των σφραγίδων (σελ. 129-145)..

ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΟΥΛΟΥΛΗΣ, Φιλόλογος-Δρ βυζαντινής τέχνης Παν/μίου Ιωαννίνων.

– Κτίτορες μονών της Δυτικής Θεσσαλίας του 14ου αι. αφιερωμένων εις την Μεταμόρφωση του Σωτήρος: Ιδιαίτερη αναφορά στην Μονή Δουσίκου (σελ. 147-174).

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΣΑΚΑΡΙΚΟΣ, Δικηγόρος.

 – Δάνεια και εξοφλήσεις χρεών   στην περιοχή Τρικάλων από τα τέλη του 17ου έως αρχές

του 18ου αιώνα, σύμφωνα με τα στοιχεία του (Α΄) Κώδικα Τρίκκης (σελ. 175-192).

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΠΑΝΟΣ, Δάσκαλος -Δ/ντής 3ου Δημοτικού Σχολείου Καλαμπάκας,

– Η γεωργική παραγωγή στα Βλαχοχώρια του Ασπροποτάμου σύμφωνα  με την Οθωμανική απογραφή του 1454/55 (σελ. 193-197).

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ, Αρχαιολόγος – Δρ Χωροταξίας/Πολεοδομίας Ε.Μ.Π.

– «διά το μέτρημα προβάτων»: Το «τζελέπικο» στην περιοχή των Τρικάλων
κατά την περίοδο της κυριαρχίας του Αλή πασά (σελ. 199-210).

ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΜΠΑΔΑΡΗ, Δικηγόρος – ΜΑ Εμπορικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ.

– Μαρτυρίες από την Κατοχή στην περιοχή Τρικάλων (σελ. 211-216).

ΠΑΝΟΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ, τ. καθηγητής Ιονίου Παν/μίου- PH. D., Birmingham Univercity.

– Η μάχη των ανταρτών στην Καμάρα Μεσοχώρας εναντίον των γερμανικών στρατευμάτων και ο εμπρησμός του χωριού (1η Νοεμβρίου 1943) (σελ. 217-224).

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΟΥΛΑΣ, τ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Παν/μίου Θεσσαλίας,

– Η παρουσία του ΤΕΦΑΑ Τρικάλων του Παν/μίου Θεσσαλίας στα τριάντα ένα (31) χρόνια λειτουργίας του (σελ. 225-238).

ΗΛΙΑΣ ΖΑΛΑΒΡΑΣ, Δασολόγος.

– Η κατάργηση της Δασικής Υπηρεσίας στα τέλη του 20ού αιώνα και το μετέωρο βήμα της στις αρχές του 21ου. Οι αρνητικές συνέπειες στη δασική ανάπτυξη του Ν. Τρικάλων  (σελ. 239-252).

Γ. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ  – ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Α. ΝΗΜΑΣ, Φιλόλογος – Δρ Ιστορίας Εκπαιδεύσεως Παν/μίου Αθηνών.

– Ο απέραντος και διαχρονικός αρχαιολογικός χώρος του Πλατάνου Τρικάλων

  και η αναγκαιότητα διενέργειας συστηματικών ανασκαφών  για την ανάδειξή του (σελ. 255-296).

ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗΣ/*, Αρχαιολόγος – Δρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας Παν/μίου Ιωαννίνων

– Εισαγωγή στην αρχαιολογία της αναρρίχησης στα Μετέωρα (σελ. 297-314).

ΚΩΣΤΑΣ Θ. ΠΑΤΡΑΜΑΝΗΣ, πολιτικός μηχανικός.

– Ο Άγιος Βησσαρίων, πρωτοπόρος γεφυροποιός (σελ. 315-332).

Δ. ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

ΜΑΝΟΛΗΣ ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ, Καθηγητής Λαογραφίας Δημοκριτείου Παν/μίου Θράκης.

– Άγιοι, λείψανα και επιδημίες στην περιοχή των Τρικάλων:  Συμβολή στη μελέτη της λαϊκής

θρησκευτικότητας (σελ. 335-360).

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΠΑΝΙΑΡΗΣ, Δρ Ψηφιακής Λαογραφίας – Μέλος ΣΕΠ του ΕΑΠ.

– Ο λαϊκός πολιτισμός στον δημόσιο ψηφιακό χώρο: Η περίπτωση της Καραγκούνικης φορεσιάς (σελ. 361-372).

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΡΑΠΤΗΣ, Φιλόλογος – Δρ Λαογραφίας Παν/μίου Ιωαννίνων.

– Όψεις της λαϊκής κοσμοθεωρίας των Τρικαλινών και του μυθικού υποστυρώματος της καθημερινής   ζωή τους (σελ. 373-392).

Ο τόμος περιέχει ακόμη:

– Νεκρολογίες: Bertrand Bouvier (6.11.1929 – 3.1.2025) – Αναστάσιος Στέφος (1938 – 2025)  – Ηλίας Ευαγγέλου (5.5.1932 – 21.10.2025) (σελ. 393-404) – Βιβλιοκρισίες (σελ. 405-426) – Νέα Θεσσαλικά Βιβλία (σελ. 427-431) – Σχόλια (σελ. 432-438). Επίτιμα Μέλη του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. (σελ. 439) – Τιμηθέντες με το «Βραβείο Φιλίας Τρικάλων» (σελ. 440) – Οι δραστηριότητες του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων (σελ. 441-443) – Οδηγίες προς τους συνεργάτες των «Τρικαλινών» (σελ. 445-446). 

Το περασμένο Σάββατο και ώρα 5 μ.μ., στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου Αγίων Μετεώρων, σε μια λιτή τελετή, έγινε από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων η απονομή του “Βραβείου Φιλίας Τρικάλων” 2024 στην «οσιολογιωτάτη και ελλογιμωτάτη Μοναχή ΘΕΟΤΕΚΝΗ ΑΓΙΟΣΤΕΦΑΝΙΤΙΣΣΑ, η οποία με το σπουδαίο συγγραφικό της έργο συνέβαλε στην ανάδειξη της Ιστορίας των Μονών των Μετεώρων, καθώς και της πολυσχιδούς και διαχρονικής προσφοράς τους στο Έθνος».

Στην αρχή η καθηγουμένη της Ιεράς Μονής του Αγίου Στεφάνου Χριστονύμφη καλωσόρισε και ευχαρίστησε τον πρόεδρο και τα μέλη του Δ.Σ. του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου για την απόφαση να τιμήσουν την μοναχή Θεοτέκνη. Κατόπιν ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Θεόδωρος Νημάς, αφού αναφέρθηκε με συντομία στο πλούσιο και σπουδαίο συγγραφικό έργο της τιμωμένης μοναχής Θεοτέκνης καθώς και στην συμβολή των μονών των Μετεώρων στην ενίσχυση της ελληνικής παιδείας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, της επέδωσε το Δίπλωμα του «Βραβείου Φιλίας Τρικάλων».

Εν συνεχεία ο σεβασμιώτατος μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ. Θεόκλητος, αφού εξήρε δι’ ολίγων το έργο της μοναχής Θεοτέκνης, της επέδωσε το ειδικό μετάλλιο του «Βραβείου Φιλίας  Τρικάλων».

Η λιτή τελετή έκλεισε με ομιλία της τιμωμένης μοναχής Θεοτέκνης, η οποία, αφού ευχαρίστησε τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. για την βράβευσή της, αναφέρθηκε στην 50ετή διακονία της στην Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου Αγίων Μετεώρων.

Την προσεχή Παρασκευή και ώρα 6.15΄ μ.μ., στην αίθουσα της «Βιβλιοθήκης Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.» (Βασ. Όλγας 4 – Πλατεία Ρήγα Φεραίου) θα γίνει η παρουσίαση ενός σημαντικού και πρωτότυπου βιβλίου που εξέδωσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων σε συνεργασία με τον Εκδοτικό Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη). Πρόκειται για το υπ’ αρ. 25 βιβλίο της σειράς «Κείμενα και Μελέτες» του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., το οποίο συνέγραψε ο Τρικαλινός ιστορικός Παναγιώτης Γρηγορίου και έχει τίτλο «Ο καθημερινός βίος των Ελλήνων Στρατιωτών κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία (1917-1922). Το βιβλίο αποτελείται 255 σελίδες σχήματος 24Χ17 εκ.

Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται: Πρόλογος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ (σελ. 7-8), Πρόλογος του κ. Ιάκωβου Μιχαηλίδη, καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Α.Π.Θ. (σελ. 9-10) και Προλεγόμενα του Συγγραφέα (σελ. 11-12).

Συνέχεια →

Με τις καλύτερες εντυπώσεις επέστρεψαν τα μέλη και οι φίλοι του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. που έλαβαν μέρος στην ημερήσια μορφωτική εκδρομή στην περιοχή του Νομού Μαγνησίας (Αρχαιολογικός χώρος Σέσκλου, πόλη και Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου, χωριό Μηλιές Πηλίου) που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος την περασμένη Κυριακή 30 Νοεμβρίου.

Καθ’ οδόν οι εκδρομείς ενημερώθηκαν σχετικώς για την ιστορία και τα μνημεία που θα επισκέπτονταν από την αρχηγό της εκδρομής κα Άννα Λιακατσίδα.

Συνέχεια →

Πρόγραμμα και Περιλήψεις Ανακοινώσεων 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών

Η διήμερη εκδρομή στη νοτιοανατολική Αλβανία (Κορυτσά – Μοσχόπολη – Πόγραδετς), που οργάνωσε ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων σε συνεργασία με το γραφείο CHIC TRAVEL του Χρήστου Αντωνόπουλου στις 21-22 Ιουνίου, ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για όσους συμμετείχαμε σ’ αυτή. Κι αυτό γιατί γνωρίσαμε μια άλλη Αλβανία, η οποία δεν έχει καμιά σχέση με αυτή που ήταν πριν από μερικά χρόνια. Τώρα είδαμε μια ευρωπαϊκή χώρα με ευχάριστες εικόνες, ανθρώπους εργατικούς, φιλοπρόοδους και φιλικούς. Το μέρος αυτό της Βορείου Ηπείρου ξεχωρίζει είναι πλέον πόλος έλξεως πολλών ξένων τουριστών.

Συνέχεια →

Ήταν κάτι το διαφορετικό αυτή η Μουσικοφιλολογική εκδήλωση η Αφιερωμένη στην Τρικαλινή ποιήτρια Ιφιγένεια Γκίκα – Κοπάδη, που συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Τρικκαίων / Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού και ο  Φιλολογικός Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων. Από την αρχή μέχρι το τέλος καθήλωσε το πολυπληθές ακροατήριο, που παρά την βροχή προσήλθε να την παρακολουθήσει στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου Τρικάλων και έφυγε με άριστες εντυπώσεις, πράγμα που φάνηκε από το παρατεταμένο και θερμό χειροκρότημα των συντελεστών της. Ήταν μια εκδήλωση επιπέδου όπως μας έχουν συνηθίσει να μας προσφέρουν ο πολύπειρος Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και η Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων, όταν συνεργάζονται.

Συνέχεια →

Σἠμερα Τρίτη  13 Μαΐου  2025 και ώρα  7.30 μ.μ., στην  αίθουσα «Δημήτρης Καβράκος» του Πνευματικού Κέντρου Τρικάλων, θα πραγματοποιηθεί η Μουσικοφιλολογική εκδήλωση Αφιερωμένη στην Τρικαλινή ποιήτρια Ιφιγένεια Γκίκα – Κοπάδη, που συνδιοργανώνουν ο Δήμος Τρικκαίων / Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού και ο  Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων.

Θα γίνει παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Γιούλια» της Ιφιγένειας Γκίκα από τις κ. Στεργιανή Ζήση, φιλόλογο, και κ. Θεοδώρα Πατρώνα, ΕΔΙΠ του Τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ.. Κατόπιν  η Δημοτική Χορωδία Δωματίου Τρικάλων Voci Intonate υπό την διεύθυνση της μαέστρου κ. Ελένης Ζιάκα θα ερμηνεύσει μελοποιημένα ποιήματά της Ιφ. Γκίκα σε μουσική σύνθεση του κ. Ανδρέα Τσέγα,ο οποίος θα διευθύνειτην Ορχήστρα του Δημοτικού Ωδείου Τρικάλων. Οι ηθοποιοί του Δημοτικού Θεάτρου Τρικάλων κ. Αντονέλλα Χήρα και κ. Στἐλιος Στεφάνου θα απαγγείλουν επιλεγμένα ποιήματα της Ιφιγένειας Γκίκα.

Η ποιητική συλλογή «Γιούλα» της Τρικαλινής Ιφιγένειας Γκίκα (1889-1985), εκδοθείσα το 1912 από την εφημερίδα «Αναγέννησις» των Τρικάλων, ήταν η πρώτη γυναικεία ποιητική συλλογή στη Θεσσαλία και η ποιήτρια ήταν μόλις 23 ετών. Την ποιητική αυτή συλλογή επανεξέδωσε ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων με κατατοπιστικές εισαγωγές στη Σειρά: Τρικαλινοί Λογοτέχνες το 2024.

Η Ιφιγένεια Γκίκα ήταν η μοναδική κοπέλα που αποφοίτησε το 1903 από το 4τάξιο Γυμνάσιο Τρικάλων. Με άριστη γαλλική παιδεία και κριτικό πνεύμα δημοσίευε τακτικά ποιήματα, χρονογραφήματα, άρθρα και μεταφράσεις γαλλικής λογοτεχνίας στην ίδια εφημερίδα από το 1909. Το 1918 μετανάστευσε αρχικά στο Παρίσι και κατόπιν (1924) στις ΗΠΑ, όπου παντρεύτηκε με τον εκ Κρανιάς Ασπροποτάμου Γεώργιο Κοπάδη.  Εκεί ανέπτυξε σπουδαία λογοτεχνική, εκπαιδευτική και κοινωνική δράση και έγινε πρέσβειρα του Ελληνισμού.  Για έξι έτη ήταν αρχισυντάκτρια της “Ελληνίδας”/Hellenida, του μοναδικού γυναικείου ελληνικού μηνιαίου περιοδικού στις ΗΠΑ, δημοσιευμένου από μετανάστη. Υπήρξε Πρόεδρος του Συλλόγου «Αναγέννησις» και του «Πανθεσσαλικού Συλλόγου». Για δεκαοκτώ έτη διετέλεσε Ανώτατη Σύμβουλος Γυναικών της Εθνικής Ελληνοαμερικανικής Προοδευτικής Ένωσης, γνωστής ως G.A.P.A. Ήταν επίσης μέλος και του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ιστορικών του Μάντσεστερ. Απεβίωσε το 1985 στο Μάντσεστερ  του New Hampshire των ΗΠΑ.