Την προσεχή Δευτέρα 2 Δεκεμβρίου 2024 και ώρα 6.30 μ.μ., στην αίθουσα Συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Τρικάλων (Δημαρχείο), θα πραγματοποιηθεί η 138η διάλεξή που διοργανώνει ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων με ομιλητή τoν καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Ανδρέα Φλουρή και θέμα: «Οι κοινωνικές διαστάσεις της κλιματικής αλλαγής».
Ο κ. Ανδρέας Φλουρής είναι Καθηγητής Φυσιολογίας στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα του Καναδά. Επίσης είναι μέλος της Ανεξάρτητης Συμβουλευτικής Επιτροπής του Τμήματος Βιοσυστημάτων στο KU Leuven στο Βέλγιο. Για περισσότερα από 15 χρόνια, συμβουλεύει κυβερνήσεις και κορυφαίους διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και παραγόντων του περιβάλλοντος στην υγεία, την παραγωγικότητα, καθώς και την εκτίμηση και επικοινωνία κινδύνου.
Έχει δημοσιεύσει 250 επιστημονικά άρθρα για αυτά τα θέματα και έχει συμμετάσχει σε πολλά εθνικά και διεθνή έργα που αναζητούν λύσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Είναι μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, που έχει συστήσει το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επίσης, είναι μέλος της Ομάδας Εργασίας για τη δημιουργία μέτρων πρόληψης για τη μείωση της εργασιακής θερμικής καταπόνησης του Υπουργείου Εργασίας, καθώς και μέλος της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής της Τράπεζας της Ελλάδος για τη μελέτη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ελληνική οικονομία.
Το 2023, συμπεριλήφθηκε στη λίστα TIME100 Next των μελλοντικών παγκόσμιων ηγετών, είναι μέλος της επιτροπής του VinFuture Prize, και περιλαμβάνεται στο 2% των κορυφαίων επιστημόνων κάθε χρόνο από το 2019 που άρχισε να δημοσιεύεται η σχετική λίστα.
Το περασμένο Σάββατο 23 Νοεμβρίου και ώρα 6.30 μ.μ. πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της «Στέγης Τεχνών Παναγιώτη & Μαρίας Χατζηγάκη-Φ.Ι.ΛΟ.Σ.», την οποία ίδρυσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων για να τιμήσει την μνήμη του Mεγάλου Eυεργέτη του Συνδέσμου Παναγιώτη Χρίστου Χατζηγάκη.
Παρουσία εκπροσώπων πολιτιστικών συλλόγων, φιλοτέχνων και φίλων του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., οι οποίοι είχαν κατακλύσει τους χώρους της «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρἰας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ», καθώς και της «Στέγης Τεχνών Παναγιώτη & Μαρίας Χατζηγάκη-Φ.Ι.ΛΟ.Σ.», στην αρχήο πρόεδρος του Συνδέσμου κ. Θεόδωρος Νημάς καλωσόρισε τους παρευρεθέντες και αναφέρθηκε με συντομία στην προσωπικότητα του Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη και στον ιστορικό των δωρεών προς τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ.
Κατόπιν ο εικαστικός καλλιτέχνης κ. Ηλίας Κοτσίρας, πτυχιούχος της Σχολής Καλών Τεχνών, παρουσίασε κριτικά το ζωγραφικό έργο της Μαρίας Χατζηγάκη, ο οποίος εν περιλήψει είπε ότι θα ήθελε να είχε γνωρίσει τη Μαρία και να ζήσει από κοντά τη διαδικασία δημιουργίας των έργων της, να αντιληφθεί πώς τιθάσευσε την ενέργεια του εικαστικού χώρου και πώς χρησιμοποιούσε την αλφαβήτα του εικαστικού λόγου. Να συμμετείχε στην προετοιμασία των επιφανειών (στενσίλ) με την οποία μετέφερε το χρώμα στα έργα και πώς ισορροπούσε τις σπείρες με τις γεμάτες μουσικούς ρυθμούς διαγώνιες κινήσεις.
Μετά έλαβε τον λόγο ποιητής και τεχνοκριτικός κ. Ηλίας Κεφάλας, ο οποίος αναφέρθηκε στην γνωριμία του πρώτα με τον Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη και κατόπιν με την ζωγράφο σύζυγό του Μαρία Χατζηγάκη κάνοντας λόγο για την αξία και την τύχη των έργων της.
Επακολούθησε ξενάγηση στον χώρο, όπου εκτίθενται οι 19 ζωγραφικοί πίνακες μεγάλου μεγέθους, όλοι έργα της αείμνηστης Μαρίας Χατζηγάκη, τα έπιπλα, τα γυάλινα και τα ορειχάλκινα καλλιτεχνήματα και βιβλία καλών τεχνών της οικογενείας Παν. Χατζηγάκη που βρίσκονταν στο διαμέρισμά της στα Τρίκαλα. Από τους παρισταμένους υποβλήθηκαν σχετικές ερωτήσεις, στις οποίες απάντησε ο κ. Ηλίας Κοτσίρας. Από τον διάλογο που αναπτύχθηκε με τους επισκέπτες, επεσήμανε τον ρόλο της χρυσής τομής στα μεγάλα έργα και πώς η Μαρία Χατζηγάκη την χρησιμοποίησε για την καλύτερη οργάνωση των ζωγραφικών της έργων.
Το κοινό μπορεί να επισκέπτεται τη «Στέγη Τεχνών» κατά τις ώρες λειτουργίας της παραπλέυρως κειμένης «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρἰας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ», ήτοι 7-9 μ.μ., καθημερινώς, πλην Σαββάτου και Κυριακής.
To Σάββατο 23 Νοεμβρίου και ώρα 6.30 μ.μ θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της «Στέγης Τεχνών Παναγιώτη & Μαρίας Χατζηγάκη-Φ.Ι.ΛΟ.Σ.», την οποία ίδρυσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων για να τιμήσει την μνήμη του Mεγάλου Eυεργέτη του Συνδέσμου Παναγιώτη Χρίστου Χατζηγάκη.
Η «Στέγη Τεχνών» στεγάζεται σε διαμέρισμα επί της οδού Βασιλίσσης Όλγας 4 (Πλατεία Ρήγα Φεραίου), 4ος όροφος, στο κέντρο των Τρικάλων. Το διαμέρισμα αυτό, όπως και εκείνο, στο οποίο στεγάζεται η «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρἰας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ», καθώς και τα γραφεία του Συνδέσμου, είχε δωρίσει εν ζωή στον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ο Παναγιώτης Χρ. Χατζηγάκης. Το Δ.Σ. του Συνδέσμου ανακαίνισε προσφάτως το δεύτερο διαμέρισμα και τοποθέτησε σ’ αυτό 19 ζωγραφικούς πίνακες μεγάλου μεγέθους που είναι όλοι έργα της αείμνηστης Μαρίας Χατζηγάκη, τα έπιπλα, τα γυάλινα και τα ορειχάλκινα καλλιτεχνήματα και βιβλία καλών τεχνών της οικογενείας Παν. Χατζηγάκη που βρίσκονταν στο διαμέρισμα της οικογένειάς του στα Τρίκαλα.
Η Μαρία Χατζηγάκη γεννήθηκε στον Βόλο το 1926 και έζησε στην Αθήνα, όπου απεβίωσε το 2004. Ήταν σύζυγος του Τρικαλινού δικηγόρου και λογοτέχνη Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη. Είχε μαθητεύσει στο εργαστήρι του ζωγράφου Κώστα Ηλιάδη και συμπεριλαμβάνεται στους πρώτους εκπροσώπους της αφαιρετικής τέχνης στην Ελλάδα κάνοντας την εμφάνισή της με την πρώτη ατομική έκθεση των έργων της στην «Art Gallery Ζυγός» της Αθήνας το 1959. Για το έργο της θα μιλήσει ο εικαστικός καλλιτέχνης κ. Ηλίας Κοτσίρας, πτυχιούχος της Σχολής Καλών Τεχνών.
Όπως γράφει ο Ηλίας Κεφάλας στο βιβλίο του Παράθυρα Ονείρου. Αναδρομές και στάσεις στον ζωγραφικό κόσμο της Μαρίας Χατζηγάκη, «η Μαρία Χατζηγάκη βοήθησε με τον τρόπο της στην εξοικείωση του ελληνικού κοινού με τις αφηρημένες εκφραστικές αντιλήψεις, οι οποίες με μεγάλη καθυστέρηση εισήχθησαν στην Ελλάδα. […] Η εξέλιξή της είναι εντυπωσιακή. Εκθέτει περίπου εκατό φορές, ατομικά και ομαδικά. Εκτός από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και μια σειρά από τις πιο σημαντικές επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας, τη γνωρίζουν στη Νέα Υόρκη, στη Βοστώνη, στο Μπουένος Άυρες, στο Ισραήλ (Τελ Αβίβ, Χάιφα, Ιερουσαλήμ), στην Τύνιδα, στη Βενετία, στην Ανκόνα, στη Φλωρεντία, στη Μαδρίτη, στη Ριέκα (επανειλημμένως), στο Βισύ, στην Αμβέρσα, στον Καναδά, στην Κωνσταντινούπολη κλπ. […] Η Μαρία Χατζηγάκη υπηρέτησε την αφηρημένη τεχνοτροπία, δίνοντάς της ψυχή και νεύρο. Μέσα στις αναζητήσεις της έδειξε την αγωνία που πρέπει να διακατέχει τον ευαισθητοποιημένο άνθρωπο στην αναζήτηση του ωραίου. Ανήγαγε το αφηρημένο σε συνειδητή ψυχοσωματική λειτουργία που εκμαιεύει τα μυστικά του αόρατου, του μη φανερωμένου κόσμου».
Μια νέα, διαφορετική έκδοση, προσφέρει ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και ο Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264748, 6946-461460) στο αναγνωστικό κοινό. Πρόκειται για μια εμπλουτισμένη με σχετικές εισαγωγές επανέκδοση της ποιητικής συλλογής «Γιούλια» της πρωτοπόρου Τρικαλινής ποιήτριας Ιφιγένειας Γκίκα (Κοπάδη), η οποία είχε πρωτοεκδοθεί στα Τρίκαλα το 1912.
Ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ., εκτός από το ετήσιο επιστημονικό περιοδικό ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ (σύντομα θα κυκλοφορήσει ο 44ος τόμος) και την σειρά ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ (εκδόθηκαν 24 βιβλία και ως το τέλος του έτους θα εκδοθεί και το 25), είχε καθιερώσει και τη σειρά [SZ1] «ΤΡΙΚΑΛΙΝΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ», η οποία άρχισε το 1994 και ατόνησε μετά το 1998. Είχαν εκδοθεί έως τότε έξι (6) βιβλία, συλλογές ποιημάτων και διηγημάτων. Το παρόν Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να συνεχιστεί η εν λόγω σειρά και όρισε υπεύθυνη αυτής την φιλόλογο – μέλος του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Στεργιανή Ζήση, η οποία επιμελήθηκε το 7ο βιβλίο της σειράς, που είναι η λησμονημένη ποιητική συλλογή «Γιούλα» της Τρικαλινής Ιφιγένειας Γκίκα (1889-1985) εκδοθείσα το 1912 από την εφημερίδα «Αναγέννησις». Ήταν η πρώτη γυναικεία ποιητική συλλογή στη Θεσσαλία και η ποιήτρια ήταν μόλις 23 ετών. Δημοσίευε τακτικά ποιήματα, χρονογραφήματα, άρθρα και μεταφράσεις γαλλικής λογοτεχνίας στην ίδια εφημερίδα από το 1909.
Η Ιφιγένεια Γκίκα ήταν η μοναδική κοπέλα που αποφοίτησε το 1903 από το 4τάξιο Γυμνάσιο Τρικάλων. Κατόπιν σπούδασε γαλλικά και αγγλικά στη Γαλλική Ακαδημία Αθηνών, έλαβε δε το δίπλωμα της Καθηγήτριας Γαλλικών από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και εν συνεχεία σπούδασε Λογοτεχνία στη Σορβόννη στο Παρίσι. Δίδαξε στο Αρσάκειο Αθηνών.
Το 1924 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ), όπου τον επόμενο χρόνο παντρεύτηκε με τον Γεώργιο Κοπάδη και έκτοτε χρησιμοποιούσε το επώνυμο Κοπάδη. Εκεί συνέχισε τις σπουδές της στα αγγλικά στο Κολλέγιο Magnificat του Μάντσεστερ στο New Hampshire των Η.Π.Α., όπου δίδαξε αρχαία ελληνικά και γαλλικά. Για έξι έτη ήταν αρχισυντάκτρια της “Ελληνίδας”, του μοναδικού γυναικείου ελληνικού μηνιαίου περιοδικού στις ΗΠΑ, δημοσιευμένου από μετανάστη. Υπήρξε Πρόεδρος του Συλλόγου «Αναγέννησις» και του «Πανθεσσαλικού Συλλόγου». Για δεκαοκτώ έτη διετέλεσε Ανώτατη Σύμβουλος Γυναικών της Εθνικής Ελληνοαμερικανικής Προοδευτικής Ένωσης, γνωστής ως G.A.P.A. Ήταν επίσης μέλος και του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ιστορικών του Μάντσεστερ. Είχε δημοσιεύσει μυθιστορήματα στα ελληνικά και στα αγγλικά με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ίφη Τανάγρα (Ifi Tanagra) και πολυάριθμα άρθρα σε ευρωπαϊκές εκδόσεις. Απεβίωσε το 1985.
Την ποιητική συλλογή «Γιούλια» εντόπισε ο Τρικαλινός καθηγητής της Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κ. Λάμπρος Βαρελάς, ο οποίος έδωσε φωτοαντίγραφό της στον Φ.Ι.ΛΟ.Σ.
Η νέα έκδοση περιλαμβάνει τα 41 ποιήματα της αρχικής εκδόσεως και 2 εμβόλιμα. Προτάσσονται Πρόλογος του Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και Εισαγωγικά σημειώματα της φιλολόγου κ. Στεργιανής Ζήση και της κ. Θεοδώρας Πατρώνα, μέλους του ΕΔΙΠ στο Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το εξώφυλλο έχει διακοσμηθεί από την Τρικαλινή ζωγράφο κ. Μπέττυ Λαμπαδάρη.
Στα ποιήματα της συλλογής «Γιούλια» της Ιφιγένειας Γκίκα, σημειώνει στον Πρόλογό της η φιλόλογος κ. Στ. Ζήση, τα στοιχεία της φύσης συνδέονται άρρηκτα με τα ανθρώπινα συναισθήματα, τους κρυφούς πόθους και τις αγωνίες. Η φύση, άλλες φορές αξιοποιείται στο κλασικό πλαίσιο του μεταφορικού λόγου και άλλες γίνεται η ίδια προσωποποιημένος αποδέκτης των σκέψεων του ποιητικού υποκειμένου, το οποίο εξαίρει τη δύναμή της και τις ψυχολογικές και συναισθηματικές επιδράσεις της. Ο κύκλος της ζωής των φυσικών στοιχείων μετασχηματίζεται ποιητικά στον κύκλο της ανθρώπινης ζωής: τα λουλούδια, όπως ανθίζουν και μαραίνονται, ή τα σύννεφα στον πεπερασμένο χρόνο του ταξιδιού τους στον ουρανό. Αυτή η διαδοχή γίνεται εμφανής και από τις εναλλαγές των εποχών, καθεμιά από τις οποίες αντιστοιχεί σε ηλικιακές φάσεις.
Στο σύνολό της η ποιητική συλλογή σφραγίζεται από μία ρομαντική διάθεση, που αγγίζει τις ιδιομορφίες του ρομαντισμού ως καλλιτεχνικού ρεύματος, αλλά έχει επιδράσεις και από τον συμβολισμό, δύο λογοτεχνικά ρεύματα που κυριαρχούσαν στις αρχές του περασμένου αιώνα.
Με τις καλύτερες εντυπώσεις επέστρεψαν τα μέλη και οι φίλοι του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. που έλαβαν μέρος στην ημερήσια μορφωτική εκδρομή στην περιοχή του ΒΑ Κισσάβου (Μονή Αγίου Δημητρίου, Κόκκινο Νερό, Στόμιο) και τη Λάρισα (Διαχρονικό Μουσείο, Αρχαίο Θέατρο, Κέντρο) που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος την περασμένη Κυριακή 13 Οκτωβρίου.
Αφού καθ’ οδόν ενημερώθηκαν σχετικώς από το Δ.Σ. του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. για την ιστορία και τα μνημεία που θα επισκέπτονταν, οι εκδρομείς ξεναγήθηκαν σχετικώς:
1) Πρώτα μετέβησαν στη Μονή του Αγίου Δημητρίου Στομίου στις πλαγιές του Κισσάβου για παρακολούθηση της Θείας Λειτουργίας. Από εκεί ψηλά είχαν την ευκαιρία να δουν τον απέραντο κάμπο της περιοχής των εκβολών του Πηνειού και πέραν αυτών. Η περιοχή του Στομίου είναι γεμάτη με περιποιημένα περιβόλια ακτινιδιών, ενώ οι πλαγιές του Κισσάβου είναι κατάφυτες από καστανιές κυρίως.
2) Εν συνεχεία μετέβησαν στο παραλιακό Κόκκινο Νερό, όπου περιπάτησαν στην παραλία και αγνάντεψαν το κυματισμένο Αιγαίο Πέλαγος.
3) Κατόπιν επισκέφτηκαν, έξω από το Κόκκινο Νερό, τον αναδειχθέντα από την Εφορεία Λάρισας σταυρεπίστεγο βυζαντινό ναό του 12ου αιώνα, έναν από τους πάμπολλους που είχαν ιδρυθεί στο Όρος των Κελλίων, όπως ονομαζόταν η Ανατολική πλευρά του Κισσάβου κατά την εποχή των Κομνηνών. Εκεί ξεναγήθηκαν από τον πρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Θεόδωρο Νημά, ο οποίος ως συνεργάτης του αειμνήστου αρχαιολόγου – καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νίκου Νικονάνου, κατά το 1972 είχε επιβλέψει στον καθαρισμό του εσωτερικού του ερειπωμένου ναού και του περιβάλλοντος χώρου από τα κατακρημνίσματα και την άγρια βλάστηση.
4) Μετά έκαναν μία στάση σε παραλιακή καφετέρια του Στομίου (Τζάγεζι) για καφέ.
5) Το μεσημέρι μετέβησαν στον κύριο προορισμό της εκδρομής, το ιστορικό χωριό Αμπελάκια, στη βόρεια πλευρά του Κισσάβου (Όσσας). Εκεί ξεναγήθηκαν στο καλώς διατηρούμενο περίφημο αρχοντικό του Γεωργίου Σβαρτς. Μετά μετέβησαν στο πλούσιο σε εκθέματα Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο των Αμπελακίων, όπου ενημερώθηκαν σχετικώς από τον πρόεδρο του Τοπικού Πολιτιστικού Συλλόγου και πρωτοστάτη στην ίδρυση του Μουσείου φιλόλογο κ. Ανδρέα Τσεργά. Μετά το πέρας των ξεναγήσεων, αργά το μεσημέρι, οι εκδρομείς γευμάτισαν σε ταβέρνα του χωριού απολαμβάνοντας τα καλομαγειρεμένα και πεντανόστημα φαγητά.
6) Το απόγευμα οι εκδρομείς του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. επισκέφτηκαν το επιβλητικό Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα της Ελλάδος, το οποίο βρίσκεται έξω από την πόλη στη θέση Μεζούρλο. Για την ίδρυσή του ο Δήμος Λαρισαίων έχει παραχωρήσει στο Υπουργείο Πολιτισμού έκταση 54 στρεμμάτων. Εκεί τους υποδέχτηκε και τους ξενάγησε λεπτομερώς η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας και του Μουσείου κ. Σταυρούλα Σδρόλια. Οι επισκέπτες θαύμασαν τα πάμπολλα και με ιδιαίτερη φροντίδα τοποθετημένα θεματικά σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα (αγάλματα, κοσμήματα, αγγεία, ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, βυζαντινές εικόνες και άλλα) στις ευρύχωρες αίθουσες του Μουσείου.
7) Τελευταίος σταθμός της εκδρομής ήταν η πόλη της Λάρισας. Εκεί επισκέφτηκαν το κέντρο της πόλης και το μεγάλο αρχαίο θέατρο, το οποίο οι Λαρισαίοι ανέδειξαν και αξιοποίησαν γκρεμίζοντας ακόμα και πολυκατοικίες!
Το βράδυ οι εκδρομείς επέστρεψαν στα Τρίκαλα με άριστες εντυπώσεις, τόσο για τα μνημεία που επισκέφτηκαν, όσο και για τις φυσικές ομορφιές που απόλαυσαν.
«Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων»
Θεσσαλονίκη 2024, Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη.
Την προσεχή Πέμπτη 10 Οκτωβρίου 2024 και ώρα 6.30 μ.μ. στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Τρικάλων (Δημαρχείο – Τρίκαλα), θα γίνει η παρουσίαση του νέου βιβλίου του κ. Θεοδώρου Νημά με τίτλο«Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτική Φωκίδα και άλλα όμορα)», Θεσσαλονίκη 2024, Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη, σελ. 744.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν η κ. Ευαγγελία Τσούβα, φιλόλογος, και ο κ. Δημήτριος Καραθάνος, σύμβουλος εκπαίδευσης.Θα επακολουθήσει συζήτηση.
Την παρουσίαση διοργανώνει ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) σε συνεργασία με την Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων.
Το υπό παρουσίαση βιβλίο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκδόσεις του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και του Εκδοτικού Οίκου Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264748, 6946-461460). Πρόκειται για το υπ’ αρ. 24 βιβλίο της σειράς «Κείμενα και Μελέτες» του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., που περιλαμβάνει ένα από τα σπουδαιότερα έργα του φιλολόγου και διδάκτορα ιστορίας της Εκπαιδεύσεως Θεοδώρου Α. Νημά με τίτλο «Η οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτ. Φωκίδα και άλλα όμορα)» και με υπότιτλο «Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.». Το ογκώδες αυτό βιβλίο των 744 σελίδων σχήματος 24Χ17 εκ., που είναι ο καρπός πολύχρονης κοπιαστικής μεταφραστικής εργασίας και μελέτης, πραγματεύεται την οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων, το οποίο τότε περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση, ήτοι ολόκληρη τη Θεσσαλία, την Πιερία και άλλα χωριά της Δυτ. Μακεδονίας έως τον Αλιάκμονα προς Βορράν, το Μέτσοβο και τα υπαγόμενα σ’ αυτό χωριά της Ηπείρου, την Ευρυτανία, τη Ναυπακτία και μερικά χωριά της Δυτικής Φωκίδας.
Η απογραφή αυτή είναι καταχωρημένη με την παλιά τουρκική γραφή (αραβική) στο Κατάστιχο αρ. 859, που φυλάσσεται στην Άγκυρα και έχει εκδοθεί φωτομηχανικά αλλά και μεταγραμμένο στη νέα τουρκική γραφή, χωρίς τα ονόματα των Χριστιανών κατοίκων που υπάρχουν σ’ αυτό, από τους Melek Delilbaşi και Muzaffer Arikan το 2001.
Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται: Πρόλογος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ (σελ. 11-12), Πρόλογος του Συγγραφέα (σελ. 13-16), Πίνακας με την βασική ορολογία που θα συναντήσει ο αναγνώστης στο βιβλίο (σελ. 17-20), μία εκτενής Εισαγωγή του Οθωμανολόγου και διδάκτορα χωροταξίας και πολεοδομίας Γρηγόρη Στουρνάρα με τίτλο «Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων» (σελ. 21-31)
Το κύριο σώμα του βιβλίου αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
1) Την Εισαγωγή (σελ. 33-53) στην οποία δίνονται οι απαραίτητες πληροφορίες για την κατάκτηση της Ελλάδος και ιδιαίτερα της Θεσσαλίας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, εξετάζονται δηλαδή οι διοικητικές διαιρέσεις, η δημιουργία και η οργάνωση του Σαντζακίου Τρικάλων, ο θεσμός των αρματολικιών, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η ζωή των κατοίκων, η σύντομη ιστορία της πόλης των Τρικάλων, οι απογραφές του πληθυσμού, οι οθωμανικές απογραφές και ιδιαίτερα η απογραφή του 1454/55, η οποία θεωρείται ως η σημαντικότερη από όλες, διότι είναι συστηματική και η πρώτη που μας δίνει πολύ χρήσιμα δημογραφικά και οικονομικά στοιχεία για το Σαντζάκι των Τρικάλων, το οποίο περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση της κεντρικής Ελλάδος.
Η δημοσίευση του Καταστίχου, έστω και στα τουρκικά, απέβη πολύτιμη στην μελέτη της περιόδου των πρώτων χρόνων της Τουρκοκρατίας, διότι δίνει την ευκαιρία στους Έλληνες ιστορικούς και ερευνητές να μεταφράσουν και να δημοσιεύσουν διάφορα αποσπάσματά του με αποτέλεσμα να γίνουν γνωστά αρκετά ιστορικά στοιχεία για τους οικισμούς της Θεσσαλίας της περιόδου αυτής, όπως αρχαιότερη μαρτυρία ύπαρξης οικισμών, ονόματα κατοίκων, εκτρεφόμενα ζώα, παραγόμενα αγροτικά προϊόντα κ.ά. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί ακόμα και μικροί ή ακατοίκητοι οικισμοί ευρισκόμενοι στα πιο δυσπρόσιτα μέρη της Πίνδου, όπως οι περιοχές του Ασπροποτάμου, των Αγράφων και των Κραβάρων.
2) Στο Πρώτο Μέρος του βιβλίου (σελ. 55-278) παρατίθεται μεταφρασμένο ολόκληρο το Κατάστιχο με όλα τα στοιχεία, εκτός των ονομάτων των αρχηγών οικογενειών, με εξαίρεση ορισμένα χωριά αντιπροσωπευτικά της κάθε περιοχής του Σαντζακίου. Παρατίθενται δηλαδή, με τη σειρά που είναι γραμμένα στο Κατάστιχο, κατά τιμάριο με τα περιλαμβανόμενα σ’ αυτό χωριά/οικισμούς (τα ονόματά τους, στα ελληνικά και τουρκικά, με παράλληλη ταύτισή τους με τα σημερινά, εκτός ορισμένων που έχουν διαλυθεί προ αιώνων και αυτή δεν κατέστη δυνατή). Περιλαμβάνονται επίσης τα εκτρεφόμενα ζώα (πρόβατα, χοίροι), οι κυψέλες μελισσών, τα παραγόμενα αγροτικά προϊόντα (π.χ. σιτάρι, κριθάρι, λινάρι, αμπέλια με μούστος κ.ά.), κάποιοι ειδικοί φόροι, το σύνολο των φορολογουμένων κατοίκων κατά κατηγορίες (πλήρη νοικοκυριά/εστίες, χήρες, άγαμοι) και το συνολικό ποσόν της φοροπροσόδου/φόρου που υποχρεωνόταν να καταβάλλει το κάθε χωριό/οικισμός.
3) Στο Δεύτερο Μέρος (σελ. 279-671) εξετάζονται, ταξινομημένα σε δώδεκα γεωγραφικές ενότητες, αναλυτικά όλα τα χωριά/οικισμοί του Ν. Τρικάλων με καταγραφή όλων των αναφερομένων στοιχείων στο Κατάστιχο γι’ αυτά, ήτοι όλα τα ονόματα των φορολογουμένων αρχηγών οικογενειών, τα εκτρεφόμενα και φορολογούμενα ζώα και γεωργικά προϊόντα, καθώς και τα έσοδα από άλλες πηγές. Γίνεται δηλαδή επεξεργασία και αναλυτική μελέτη όλων των στοιχείων του Καταστίχου. Παρατίθενται επίσης σε κάθε ενότητα τέσσερις πίνακες με τα αριθμητικά δεδομένα όλων των χωριών/οικισμών της κάθε ενότητας: α) ο αριθμός των φορολογουμένων κατά οικισμό, β) τα ποσά των φόρων από πρόβατα, χοίρους και μελίσσια, γ) τα ποσά φόρων από όλα τα παραγόμενα και φορολογούμενα γεωργικά προϊόντα, και δ) κατάσταση με το συνολικό ποσό φόρων κατά χωριό/οικισμό και είδος.
Στο Παράρτημα (σελ. 673–677)παρατίθενται δύο Πίνακες, ένας με τις πόλεις και τα χωριά που είχαν τον μεγαλύτερο φορολογούμενο πληθυσμό (άνω των 100 αρχηγών οικογενειών) και άλλος ένας με τις πόλεις και τα χωριά που πλήρωναν τον μεγαλύτερο φόρο (άνω των 5.000 άσπρων).
Στο τέλος παρατίθενται Περιλήψεις (σελ. 679-688) στα ελληνικά, στα τουρκικά, στα αγγλικά, στα γερμανικά και στα γαλλικά, η Βιβλιογραφία (σελ. 689-690), καθώς και αναλυτικά Ευρετήρια: 1) των πόλεων, χωριών και οικισμών με βάση τις σελίδες του Οθωμανικού Καταστίχου (σελ. 691-710), 2) των Τιμαρίων και Τιμαριούχων (σελ. 710-716), καθώς και Γενικό Ευρετήριο Ονομάτων (Προσώπων και Πόλεων, Χωριών και Οικισμών) με βάση τις σελίδες του βιβλίου (σελ. 717-743).
Ενδιαμέσως παρεμβάλλονται χάρτες και εικόνες ενδεικτικών σελίδων του Οθωμανικού Καταστίχου.
Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.), μετά την συγκρότησή σε σώμα (30.1.2024), προέβη στις εξής δραστηριότητες:
1) 4.2.2024. Τέλεση του καθιερωμένου Τρισαγίου στους τάφους του Μεγάλου Ευεργέτη του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη και του στρατηγού και πρωθυπουργού Γεωργίου Κονδύλη.
2) 10.2.2024. Παρουσίαση του επιστημονικού περ. Θεσσαλικά Μελετήματα, τ. 13 (2023), το οποίο στο εξής θα εκδίδεται από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ.
3) 14.3.2024. Συνεργάστηκε και συζήτησε για θέματα κοινού ενδιαφέροντος με Τούρκους καθηγητές, οι οποίοι επισκέφτηκαν τη «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη & Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.».
4) 21-3-2024. Συμμετέχοντας στην Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης πραγματοποίησε Μουσικοφιλολογική εκδήλωση σε συνεργασία με τη Δημοτική Χορωδία Τρικάλων και το Δημοτικό Θέατρο Τρικάλων στην αίθουσα του Δημοτικού Κινηματογράφου στον Μύλο Ματσόπουλου.
5) 31-3-2024. Πραγματοποίησε ημερήσια μορφωτική εκδρομή στις αρχαίες Αιγές, τη Βεργίνα και τη Βέροια.
6) 19-21.4.2024. Πραγματοποίησε τριήμερη μορφωτική εκδρομή στην Ανατ. Μακεδονία και τη Θράκη (Ύψωμα Λαχανά, Οχυρό Ρούπελ, λίμνη Κερκίνη, Σέρρες, σπήλαιο Αλιστράτης, Δράμα, Φίλιπποι, Καβάλα, Ξάνθη, Σώστης Κομοτηνής, Οχυρό Νυμφαίας, Κομοτηνή).
7) 2.5.2024. Εξέδωσε στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 23 (σε συνεργασία με τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη) το Βιβλίο του Κυριάκου Γεωργίου «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960».
8) 28.5.2024. Παρουσίασε το βιβλίο του Κυρ. Γεωργίου «Τα καλοκαίρια μου στο Μέτσοβο» σε αίθουσα του Μουσείου Τσιτσάνη.
9) 23.5.2024. Πραγματοποίησε διάλεξη με ομιλητή τον καθηγητή του ΤΕΦΑΑ Τρικάλων και αντιπρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. κ. Δημήτριο Σούλα με θέμα «Η σημασία της Συστηματικής Άσκησης στη ζωή του Σύγχρονου Ανθρώπου», στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων.
10) 28.5.2024. Παρουσίασε το βιβλίο των Αλ. Καπανιάρη και Μ. Βαρβούνη (Επιμ.) «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση», στην αίθουσα του Δήμου «Θεόδ. Μάρκελλος».
11) 6.6.2024. Εξέδωσε στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες», αρ. 24 (σε συνεργασία με τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη) το Βιβλίο του Θεοδώρου Α. Νημά «Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτική Φωκίδα και άλλα όμορα). Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.», σελίδες 744.
12) Ιούν. 2024. Πραγματοποίησε στερεωτικές εργασίες στα κιγκλιδώματα των βεραντών και ευπρεπισμό (καθάρισμα-βάψιμο) των εσωτερικών χώρων των Γραφείων του και της «Βιβλιοθήκης Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.»
13) Ιούν. 2024. Δημιούργησε «Στέγη Τεχνών Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.» με έκθεση των ζωγραφικών έργων της Μαρίας Χατζηγάκη, συζύγου του Μεγάλου Ευεργέτη του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Παναγιώτη Χρ. Χατζηγάκη.
14) Φεβ.-Ιούν. 2024. Εμπλούτισε τη «Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ.» με 106 νέους τόμους βιβλίων.
15) Φεβ.-Ιούν. 2024. Επαναλειτούργησε τη «Βιβλιοθήκη Σχολικών Βιβλίων» και την εμπλούτισε με νέα βιβλία.
16) 28.6.2024. Αποφάσισε την διοργάνωση του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών (31 Οκτωβρίου – 2 Νοεμβρίου 2025) και όρισε την Οργανωτική Επιτροπή αυτού.
17) 28.6.2024. Προγραμμάτισε την έκδοση έξι (6) νέων σημαντικών βιβλίων στη Σειρά «Κείμενα και Μελέτες» και ενός στη Σειρά «Τρικαλινοί Λογοτέχνες».
Η οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων(Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτ. Φωκίδα και άλλα όμορα)Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.
Νέα σημαντική έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και του Εκδ. Οίκου Κ. & Μ. ΣταμούληΘεσσαλονίκη 2024, σελ. 744.
Μία από τις σημαντικότερες εκδόσεις του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και του Εκδοτικού Οίκου Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264748, 6946-461460) βρίσκεται ήδη στα βιβλιοπωλεία και είναι στη διάθεση των φιλομαθών. Πρόκειται για το υπ’ αρ. 24 βιβλίο της σειράς «Κείμενα και Μελέτες» του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., που περιλαμβάνει ένα από τα σπουδαιότερα έργα του φιλολόγου και διδάκτορα ιστορίας της Εκπαιδεύσεως Θεοδώρου Α. Νημά με τίτλο «Η οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων (Θεσσαλία – Πιερία – Ευρυτανία – Ναυπακτία – Δυτ. Φωκίδα και άλλα όμορα)» και με υπότιτλο «Ονόματα κατοίκων, κτηνοτροφία, γεωργική παραγωγή, φόροι κ.ά.». Το ογκώδες αυτό βιβλίο των 744 σελίδων σχήματος 24Χ17 εκ., που είναι ο καρπός πολύχρονης κοπιαστικής μεταφραστικής εργασίας και μελέτης, πραγματεύεται την οθωμανική απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων, το οποίο τότε περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση, ήτοι ολόκληρη τη Θεσσαλία, την Πιερία έως τον Αλιάκμονα προς Βορράν, τα όμορα προς τη Θεσσαλία χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, το Μέτσοβο και τα υπαγόμενα σ’ αυτό χωριά της Ηπείρου, την Ευρυτανία, τη Ναυπακτία και μερικά χωριά της Δυτικής Φωκίδας.
Η απογραφή αυτή είναι καταχωρημένη με την παλιά τουρκική γραφή (αραβική) στο Κατάστιχο αρ. 859, που φυλάσσεται στην Άγκυρα και έχει εκδοθεί φωτομηχανικά αλλά και μεταγραμμένο στη νέα τουρκική γραφή, χωρίς τα ονόματα των Χριστιανών κατοίκων που υπάρχουν σ’ αυτό, από τους Melek Delilbaşi και Muzaffer Arikan το 2001.
Ειδικότερα στην αρχή του βιβλίου παρατίθενται: Πρόλογος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φ.Ι.ΛΟ.Σ (σελ. 11-12), Πρόλογος του Συγγραφέα (σελ. 13-16), Πίνακας με την βασική ορολογία που θα συναντήσει ο αναγνώστης στο βιβλίο (σελ. 17-20), μία εκτενής Εισαγωγή του Οθωμανολόγου και διδάκτορα χωροταξίας και πολεοδομίας Γρηγόρη Στουρνάρα με τίτλο «Η Οθωμανική Απογραφή του 1454/55 στο Σαντζάκι Τρικάλων» (σελ. 21-31)
Το κύριο σώμα του βιβλίου αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
1) Την Εισαγωγή (σελ. 33-53) στην οποία δίνονται οι απαραίτητες πληροφορίες για την κατάκτηση της Ελλάδος και ιδιαίτερα της Θεσσαλίας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, εξετάζονται δηλαδή οι διοικητικές διαιρέσεις, η δημιουργία και η οργάνωση του Σαντζακίου Τρικάλων, ο θεσμός των αρματολικιών, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η ζωή των κατοίκων, η σύντομη ιστορία της πόλης των Τρικάλων, οι απογραφές του πληθυσμού, οι οθωμανικές απογραφές και ιδιαίτερα η απογραφή του 1454/55, η οποία θεωρείται ως η σημαντικότερη από όλες, διότι είναι συστηματική και η πρώτη που μας δίνει πολύ χρήσιμα δημογραφικά και οικονομικά στοιχεία για το Σαντζάκι των Τρικάλων, το οποίο περιλάμβανε μία πολύ μεγάλη έκταση της κεντρικής Ελλάδος.
Το εν λόγω οθωμανικό Κατάστιχο, που αποτελείται από 466 φύλλα διαστάσεων 29Χ11 εκ., είναι ακέφαλο· λείπει το εισαγωγικό τμήμα και η αυτοκρατορική υπογραφή με τον νομικό κώδικα (κανουναμέ), αλλά προφανώς και αρκετά φύλλα, διότι δεν εμφανίζονται σ’ αυτό οι πόλεις και τα χωριά του σημερινού Ν. Μαγνησίας. Η δημοσίευση του Καταστίχου, έστω και στα τουρκικά, απέβη πολύτιμη στην μελέτη της περιόδου των πρώτων χρόνων της Τουρκοκρατίας, διότι δίνει την ευκαιρία στους Έλληνες ιστορικούς και ερευνητές να μεταφράσουν και να δημοσιεύσουν διάφορα αποσπάσματά του με αποτέλεσμα να γίνουν γνωστά αρκετά ιστορικά στοιχεία για τους οικισμούς της Θεσσαλίας της περιόδου αυτής, όπως αρχαιότερη μαρτυρία ύπαρξης οικισμών, ονόματα κατοίκων, εκτρεφόμενα ζώα, παραγόμενα αγροτικά προϊόντα κ.ά. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί ακόμα και μικροί ή ακατοίκητοι οικισμοί ευρισκόμενοι στα πιο δυσπρόσιτα μέρη της Πίνδου, όπως οι περιοχές του Ασπροποτάμου, των Αγράφων και των Κραβάρων.
2) Στο Πρώτο Μέρος του βιβλίου (σελ. 55-278) παρατίθεται μεταφρασμένο ολόκληρο το Κατάστιχο με όλα τα στοιχεία, εκτός των ονομάτων των αρχηγών οικογενειών, με εξαίρεση ορισμένα χωριά αντιπροσωπευτικά όλων των περιοχών του Σαντζακίου. Παρατίθενται δηλαδή, με τη σειρά που είναι γραμμένα στο Κατάστιχο, κατά τιμάριο με τα περιλαμβανόμενα σ’ αυτό χωριά/οικισμούς (τα ονόματά τους, στα ελληνικά και τουρκικά, με παράλληλη ταύτισή τους με τα σημερινά, εκτός ορισμένων που έχουν διαλυθεί προ αιώνων και αυτή δεν κατέστη δυνατή). Περιλαμβάνονται επίσης τα εκτρεφόμενα ζώα (πρόβατα, χοίροι), οι κυψέλες μελισσών, τα παραγόμενα αγροτικά προϊόντα (π.χ. σιτάρι, κριθάρι, λινάρι, αμπέλια με μούστος κ.ά.), κάποιοι ειδικοί φόροι, το σύνολο των φορολογουμένων κατοίκων κατά κατηγορίες (πλήρη νοικοκυριά/εστίες, χήρες, άγαμοι) και το συνολικό ποσόν της φοροπροσόδου/φόρου που υποχρεωνόταν να καταβάλλει το κάθε χωριό/οικισμός.
3) Στο Δεύτερο Μέρος (σελ. 279-671) εξετάζονται, ταξινομημένα σε δώδεκα γεωγραφικές ενότητες, αναλυτικά όλα τα χωριά/οικισμοί του Ν. Τρικάλων με καταγραφή όλων των αναφερομένων στοιχείων στο Κατάστιχο γι’ αυτά, ήτοι όλα τα ονόματα των φορολογουμένων αρχηγών οικογενειών, τα εκτρεφόμενα και φορολογούμενα ζώα και γεωργικά προϊόντα, καθώς και τα έσοδα από άλλες πηγές. Γίνεται δηλαδή επεξεργασία και αναλυτική μελέτη όλων των στοιχείων του Καταστίχου. Παρατίθενται επίσης σε κάθε ενότητα τέσσερις πίνακες με τα αριθμητικά δεδομένα όλων των χωριών/οικισμών της κάθε ενότητας: α) ο αριθμός των φορολογουμένων κατά οικισμό, β) τα ποσά των φόρων από πρόβατα, χοίρους και μελίσσια, γ) τα ποσά φόρων από όλα τα παραγόμενα και φορολογούμενα γεωργικά προϊόντα, και δ) κατάσταση με το συνολικό ποσό φόρων κατά χωριό/οικισμό και είδος.
Στο Παράρτημα (σελ. 673–677)παρατίθενται δύο Πίνακες, ένας με τις πόλεις και τα χωριά που είχαν τον μεγαλύτερο φορολογούμενο πληθυσμό (άνω των 100 αρχηγών οικογενειών) και άλλος ένας με τις πόλεις και τα χωριά που πλήρωναν τον μεγαλύτερο φόρο (άνω των 5.000 άσπρων).
Στο τέλος παρατίθενται Περιλήψεις (σελ. 679-688) στα ελληνικά, στα τουρκικά, στα αγγλικά, στα γερμανικά και στα γαλλικά, η Βιβλιογραφία (σελ. 689-690), καθώς και αναλυτικά Ευρετήρια: 1) των πόλεων, χωριών και οικισμών με βάση τις σελίδες του Οθωμανικού Καταστίχου (σελ. 691-710), 2) των Τιμαρίων και Τιμαριούχων (σελ. 710-716), καθώς και Γενικό Ευρετήριο Ονομάτων (Προσώπων και Πόλεων, Χωριών και Οικισμών) με βάση τις σελίδες του βιβλίου (σελ. 717-743).
Ενδιαμέσως παρεμβάλλονται χάρτες και εικόνες ενδεικτικών σελίδων του βιβλίου.
Για να δοθεί μια εικόνα της πληθυσμιακής καταστάσεως και της ευμάρειας των πόλεων και των χωριών του Σαντζακίου Τρικάλων, αντιγράφουμε από τους Πίνακες που παρατίθενται στο βιβλίο τα μεγαλύτερα και πλουσιότερα:
Την προσεχή Τρίτη 28 Μαΐου και ώρα 7.30 μ.μ., στην Αίθουσα «Θ. Μάρκελλος» (Γαριβάλδη 6 – Τρίκαλα), θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση», το οποίο επιμελήθηκαν ο Αλέξανδρος Γ. Καπανιάρης, διευθυντής της Δ/βάθμιας Εκπαίδευσης Τρικάλων,και ο Μανόλης Γ. Βαρβούνης, καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Παν/μίου Θράκης και προλογίζει ο Θαρρενός Μπράτιτσης, καθηγητής της Σχολής Κοινωνικών & Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Το βιβλίο έχει εκδοθεί προσφάτως από τον Εκδ. Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο κ. Θεόδωρος Νημάς, φιλόλογος – δρ ιστορίας της Εκπαιδεύσεως – πρώην σχολικός σύμβουλος φιλολόγων, η κ. Γεωργία Καραγιάννη,σύμβουλος αγγλικής γλώσσας και η κ. Φανή Σμιξιώτη,καθηγήτρια πληροφορικής – διευθύντρια του 5ου Γυμνασίου Τρικάλων.Θα επακολουθήσει συζήτηση.
Η παρουσίαση διοργανώνεται από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων σε συνεργασία με την Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων.
Ο υπό παρουσίαση συλλογικός τόμος «Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: Από το αρχείο στην Ψηφιακή Αφήγηση» αποτελεί προϊόν ερευνητικού εγχειρήματος σε σχέση με τις πρακτικές χρήσης ψηφιακών μέσων, για τη δημιουργική χρήση ψηφιοποιημένων αρχειακών τεκμηρίων και όχι μόνο. Τα ψηφιακά μέσα έχουν επιδράσει στον πολιτισμό μας και τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο γύρω μας, από τον τρόπο που καταγράφουμε και αποθηκεύουμε τις εμπειρίες μας μέχρι τον τρόπο που επικοινωνούμε και μοιραζόμαστε ιστορίες.
Οι εργασίες του εν λόγω συλλογικού τόμου βασίστηκαν σε δυο σημαντικά ερευνητικά προγράμματα όπου αξιοποιήθηκαν τεχνικές και εργαλεία ψηφιακής αφήγησης. Το πρώτο μεικτό πρόγραμμα (εξ αποστάσεως και διά ζώσης) είχε τίτλο «Πηλιορείτες εν Αιγύπτω: Αρχειακή Εθνογραφία με την οπτική των Νέων Τεχνολογιών & του Διαδικτύου» και το δεύτερο μεικτό πρόγραμμα είχε τίτλο «Αρχειακή Εθνογραφία σε αρχεία Τοπικής Ιστορίας με τη χρήση ψηφιακών μέσων» τα οποία και υλοποιήθηκαν από την Ακαδημία Λαϊκού Πολιτισμού & Τοπικής Ιστορίας, Τμήμα του Πολιτιστικού Φορέα «Μαγνήτων Κιβωτός, για τη Διάσωση του Πολιτιστικού Αποθέματος» της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος & Αλμυρού το ακαδημαϊκό έτος 2018-19 και το Χειμερινό εξάμηνο του 2019-20. Και τα δύο προγράμματα πραγματοποιήθηκαν με τη συνεργασία και την εποπτεία του Εργαστηρίου Λαογραφίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ιστορίας & Εθνολογίας της Σχολής Κλασικών & Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και άλλων επιστημονικών φορέων, όπως το Τμήμα Προσχολικής Αγωγής & Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου και τα Γ.Α.Κ. Μαγνησίας.
Το πρώτο (εισαγωγικό) κεφάλαιο του συλλογικού τόμου έχει τίτλο Ψηφιακά Μέσα και Πολιτισμός: εισαγωγικές παρατηρήσεις και είναι των Αλέξανδρου Γ. Καπανιάρη και Μανόλη Γ. Βαρβούνη.
Συνολικά ο τόμος περιλαμβάνει δέκα (10) μελέτες και για κάθε μία υπάρχει ένας γραμμωτός κώδικας (QRCode) με μία σχετική ψηφιακή αφήγηση.
Χθές Πέμπτη 23 Μαΐου και ώρα 7.30 μ.μ., στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων, πραγματοποιήθηκε η 137η διάλεξη που διοργάνωσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων με ομιλητή τoν κ. Δημήτριο Σούλα, τ. καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και αντιπρόεδρο του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και θέμα: ««Η σημασία της Συστηματικής Άσκησης στη ζωή του Σύγχρονου Ανθρώπου».
Ήταν μια διάλεξη αλλιώτικη από τις άλλες και εντυπωσίασε το πολυάριθμο κοινό που είχε κατακλύσει την αίθουσα και παρακολούθησε με αμείωτη προσοχή έως το τέλος.
Μετά τον πρόλογο της κ. Ρούλας Σκανδάλη εκ μέρους του Δ.Σ. του ΦΙΛΟΣ, ο ομιλητής κ. Σούλας έλαβε τον λόγο και με επιστημονικά στοιχεία αντλημένα από δικές του έρευνες αλλά και από τις μελέτες διακεκριμένων ειδικών επιστημόνων με την προβολή εξαιρετικών διαφανειών δομημένων με άριστο τρόπο μίλησε από στήθους με παραστατικότητα.
Ειδικότερα στην ομιλία του ο κ. Δημήτριος Σούλας αναφέρθηκε στον “κινητικό παροπλισμό” στον οποίο οδήγησε τον σύγχρονο άνθρωπο η τεχνολογική επανάσταση, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη μελλοντική του σωματική και ψυχοπνευματική του ισορροπία. Ο επερχόμενος αυτός βιολογικός μαρασμός του ανθρώπου καθιστά αναγκαία την συστηματική άσκηση για την διατήρηση της υγείας του.
Όπως ανέφερε ο κ. Σούλας, οι ανθρώπινες λειτουργίες στο σύνολό τους και ιδιαίτερα όσες εμπλέκονται στην πρόσληψη, μεταφορά και αξιοποίηση του οξυγόνου (Ο2), μετά το 30ό έτος της ηλικίας παρουσιάζουν τάσεις εκφυλισμού με έναν ρυθμό 0,6%-0,8% περίπου για κάθε χρόνο που περνάει.
Αναφέρθηκε αναλυτικά στη διαδρομή που ακολουθεί το Ο2 μέσω των πνευμόνων, του καρδιοκυκλοφορικού συστήματος μέχρι να φτάσει στα χημικά εργοστάσια του οργανισμού, τα μιτοχόνδρια, για να παραχθεί ενέργεια. Έγινε αναφορά στο λειτουργικό καθεστώς αυτών των συστημάτων τόσο κατά την ηρεμία όσο και κατά τη διάρκεια της άσκησης.
Επισήμανε τις ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά με την εμφάνιση της βραδυκαρδίας και ποιες διαφορές έχει η γυμνασμένη καρδιά με την καρδιά ενός αγύμναστου ατόμου αλλά και μιας μη υγιούς καρδιάς. Επίσης έγινε αναφορά στην εξέλιξη της καρδιακής συχνότητας του ανθρώπου από έμβρυο μέχρι την ενηλικίωσή του. Η άσκηση εκτός των πιο θετικών επιδράσεων στην καρδιά έχει τις ευεργετικές επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση με τη διεύρυνση της διαμέτρου των αρτηριών.
Υπογράμμισε με έμφαση ότι η άθληση αντιρροπίζει την φυσιολογική μείωση της αερόβιας ικανότητας που έρχεται με την ηλικία. Παρατηρήθηκε για παράδειγμα ότι ένας 50χρονος, που γυμνάζεται, έχει κατά μέσο όρο την αερόβια ικανότητα ενός 40χρονου ή και 35χρονου ακόμη, που δεν γυμνάζεται. Αυτό σημαίνει ότι η αερόβια άσκηση οδηγεί σ’ ένα βιολογικό ξανάνιωμα 10 με 15 χρόνων.
Το μοναδικό αντίδοτο στη βιολογική φθορά είναι η ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ, η οποία βελτιώνει την αερόβια ικανότητα, την ικανότητα δηλαδή του οργανισμού να καταναλώνει την μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα οξυγόνου στο λεπτό, για να παράγει ενέργεια. Από τα πιο αντιπροσωπευτικά και δημοφιλή αερόβια μέσα που την εκπροσωπούν, είναι το τρέξιμο ή jogging, το βάδισμα, η ποδηλασία και άλλα τα οποία συμβάλλουν στη βελτίωση της αερόβιας ικανότητας του ανθρώπου, η οποία εκφράζεται περίπου γενικά με τον εκλαϊκευμένο όρο ΑΝΤΟΧΗ. Η ικανότητα αυτή είναι συνώνυμη της καλής υγείας του ανθρώπου και αποτελεί τον πιο σπουδαίο δείκτη της φυσικής κατάστασης και της λειτουργικής προσαρμοστικότητας ολόκληρου του οργανισμού.
Τέλος αναφέρθηκε στο πως πρέπει να προσεγγίζουμε τον σχεδιασμό ενός ατομικού προγράμματος για να ασκηθούμε απαντώντας στα ερωτήματα με βάση τον στόχο που είναι η διατήρηση της Καλής Υγείας μας, πόση ώρα πρέπει να ασκούμαστε, με ποιο ρυθμό (που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εμφανίζεται η κούραση με τους καρδιακούς σφυγμούς ανά λεπτό και ανάλογα με την ηλικία να κυμαίνονται από 110-140) και πόσες φορές την εβδομάδα θα ασκούμαστε με βάση τις τρέχουσες δυνατότητες του αθλουμένου.
Την ερχόμενη Κυριακή 26/5/2024, ο ΣΕΓΑΣ διοργανώνει στα Τρίκαλα αγώνες επί ασφάλτου (10000μ, 5000μ & παιδιών) τους επονομαζόμενους “RUN GREECE” και είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να αρχίσουμε (αν δεν αρχίσαμε ακόμη) μια συστηματική προσπάθεια για τον «ετεροχρονισμό» του επερχόμενου βιολογικού μαρασμού.
Και ο κ. Σούλας κατέληξε λέγοντας ότι όλα αυτά τα κάνουμε, Όχι για να ΠΡΟΣΘΕΣΟΥΜΕ μόνο χρόνια στη ζωή, αλλά για να ΔΩΣΟΥΜΕ ΖΩΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ.
Αυτή η διάλεξη του ΦΙΛΟΣ ήταν πραγματικά από τις πιο σημαντικές που έχουν γίνει στην πόλη μας και επικροτήθηκε από το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού που είχε κατακλύσει την ανακαινισμένη αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων.
Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ 