Σἠμερα Τρίτη  13 Μαΐου  2025 και ώρα  7.30 μ.μ., στην  αίθουσα «Δημήτρης Καβράκος» του Πνευματικού Κέντρου Τρικάλων, θα πραγματοποιηθεί η Μουσικοφιλολογική εκδήλωση Αφιερωμένη στην Τρικαλινή ποιήτρια Ιφιγένεια Γκίκα – Κοπάδη, που συνδιοργανώνουν ο Δήμος Τρικκαίων / Διεύθυνση Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού και ο  Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων.

Θα γίνει παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Γιούλια» της Ιφιγένειας Γκίκα από τις κ. Στεργιανή Ζήση, φιλόλογο, και κ. Θεοδώρα Πατρώνα, ΕΔΙΠ του Τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ.. Κατόπιν  η Δημοτική Χορωδία Δωματίου Τρικάλων Voci Intonate υπό την διεύθυνση της μαέστρου κ. Ελένης Ζιάκα θα ερμηνεύσει μελοποιημένα ποιήματά της Ιφ. Γκίκα σε μουσική σύνθεση του κ. Ανδρέα Τσέγα,ο οποίος θα διευθύνειτην Ορχήστρα του Δημοτικού Ωδείου Τρικάλων. Οι ηθοποιοί του Δημοτικού Θεάτρου Τρικάλων κ. Αντονέλλα Χήρα και κ. Στἐλιος Στεφάνου θα απαγγείλουν επιλεγμένα ποιήματα της Ιφιγένειας Γκίκα.

Η ποιητική συλλογή «Γιούλα» της Τρικαλινής Ιφιγένειας Γκίκα (1889-1985), εκδοθείσα το 1912 από την εφημερίδα «Αναγέννησις» των Τρικάλων, ήταν η πρώτη γυναικεία ποιητική συλλογή στη Θεσσαλία και η ποιήτρια ήταν μόλις 23 ετών. Την ποιητική αυτή συλλογή επανεξέδωσε ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων με κατατοπιστικές εισαγωγές στη Σειρά: Τρικαλινοί Λογοτέχνες το 2024.

Η Ιφιγένεια Γκίκα ήταν η μοναδική κοπέλα που αποφοίτησε το 1903 από το 4τάξιο Γυμνάσιο Τρικάλων. Με άριστη γαλλική παιδεία και κριτικό πνεύμα δημοσίευε τακτικά ποιήματα, χρονογραφήματα, άρθρα και μεταφράσεις γαλλικής λογοτεχνίας στην ίδια εφημερίδα από το 1909. Το 1918 μετανάστευσε αρχικά στο Παρίσι και κατόπιν (1924) στις ΗΠΑ, όπου παντρεύτηκε με τον εκ Κρανιάς Ασπροποτάμου Γεώργιο Κοπάδη.  Εκεί ανέπτυξε σπουδαία λογοτεχνική, εκπαιδευτική και κοινωνική δράση και έγινε πρέσβειρα του Ελληνισμού.  Για έξι έτη ήταν αρχισυντάκτρια της “Ελληνίδας”/Hellenida, του μοναδικού γυναικείου ελληνικού μηνιαίου περιοδικού στις ΗΠΑ, δημοσιευμένου από μετανάστη. Υπήρξε Πρόεδρος του Συλλόγου «Αναγέννησις» και του «Πανθεσσαλικού Συλλόγου». Για δεκαοκτώ έτη διετέλεσε Ανώτατη Σύμβουλος Γυναικών της Εθνικής Ελληνοαμερικανικής Προοδευτικής Ένωσης, γνωστής ως G.A.P.A. Ήταν επίσης μέλος και του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ιστορικών του Μάντσεστερ. Απεβίωσε το 1985 στο Μάντσεστερ  του New Hampshire των ΗΠΑ.

Νέα σημαντική έκδοση του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΑΧΙΛΛΕΩΣ Γ. ΛΑΖΑΡΟΥ Η Αρωμουνική (Βλαχική) και αι μετά της Ελληνικής σχέσεις αυτής. Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη Θεσσαλονίκη 2025, σελ. 325.

Η διδακτορική διατριβή του διακεκριμένου ρωμανιστή-βαλκανολόγου Αχιλλέως Γ. Λαζάρου «Η Αρωμουνική και αι μετά της Ελληνικής σχέσεις αυτής», η  οποία είχε πρωτοεκδοθεί το 1976 και επανεκδόθηκε φωτομηχανικά το 1986, ήταν δε εξαντλημένη εδώ και δεκαετίες, επανεκδόθηκε από κοινού από τον Φιλολογικό Ιστορικό Λογοτεχνικό Σύνδεσμο (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και τις Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη). Το βιβλίο έχει ενταχθεί στη σειρά του Συνδέσμου: ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ, με αρ. 26. Η δαπάνη της νέας εκδόσεως, η οποία στοιχειοθετήθηκε εξ αρχής, πραγματοποιήθηκε με την ευγενική χορηγία της Εταιρείας «Ελληνικά Γαλακτομεία» της Οικογένειας Σαράντη. 

Στην περιοχή Τρικάλων αλλά και στη Θεσσαλία γενικότερα ζουν και δραστηριοποιούνται από αιώνων επιτυχώς σε όλους τους τομείς (εμπόριο, γράμματα, τέχνες, πολιτική) χιλιάδες Βλάχοι, οι οποίοι ήδη από την βυζαντινή περίοδο έφεραν καθαρά ελληνικά – χριστιανικά ονόματα.

Του Θεοδώρου Α. Νημά

Η πρόσφατη απόφαση επαναλειτουργίας, μετά από εννιά (9) χρόνια, του Σπηλαίου Θεόπετρας παρουσία των αρχών καταγράφεται στα θετικά των πεπραγμένων των αρμοδίων φορέων.  Με την ευκαιρία αυτή θεωρώ χρήσιμη μια αναδρομή στο χρονικό της ανασκαφής και της ανάδειξής του. 

Στον μεγάλο βράχο, που υψώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα, έχουν εντοπιστεί τρία σπήλαια. Πάνω ακριβώς από το χωριό, όπου το εκκλησάκι του Αγ. Νικολάου, στα νότια του βράχου, υπάρ­χει βαθύ σπήλαιο με σταλακτίτες και σταλαγμίτες, αλλά δυστυχώς παραμένει ανεξερεύνητο και ανεκμετάλλευτο.

Στην ΒΑ πλευρά του ασβεστολιθικού βράχου, στις νότιες υπώρειες του οποίου είναι κτισμένο το βυζαντινό χωριό της Θεόπετρας, υπάρχει σπηλιά με το όνομα “Μούτα”, το εμβαδόν της οποίας είναι 500 τ.μ. περίπου. Η είσοδος του σπηλαίου έχει πλάτος 17 μ. και ύψος 3 μ. περίπου. Υψώνεται πάνω από την κοίτη του παραρρέοντος Ληθαίου ποταμού γύρω στα 100 μ. Από τις διενεργηθείσες πολύχρονες ανασκαφές της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας (υπεύθυνη ανασκαφών η Αικατερίνη Κυπαρίσση-Αποστολίκα) διαπιστώθηκε, από διάφορα ευρήματα (ανθρώπινα πέλματα και σκελετοί), ότι στο σπήλαιο αυτό υπήρχε ανθρώπινη κατοίκηση πριν από 130.000-140.000 χρόνια περίπου (Ανώτερη Παλαιολιθική, Μέση Παλαιολιθική και Νεολιθική εποχή ή και αρχές της Χαλκοκρατίας). Τα ευρήματα στο σπήλαιο αυτό θεωρούνται τα δεύτερα αρχαιότερα στην Ευρώπη μετά από εκείνα της Terra Ammata της Γαλλίας που είναι 380.000 περίπου ετών. Έτσι το σπήλαιο της Θεόπετρας αποτελεί σημείο αναφοράς για την προϊστορία της ΝΑ Ευρώπης και για τον ρόλο του στην μετακίνηση πληθυσμών από την Ασία προς την Ευρώπη κατά την παλαιολιθική περίοδο, καθώς και για την γνώση της κεραμικής τεχνολογίας και την καλλιέργεια της γης, στοιχεία βασικά της αποκαλούμενης «νεολιθικής επαναστάσεως».

Με τις καλύτερες εντυπώσεις γύρισαν όσοι Τρικαλινοί συμμετείχαν στην δεύτερη (πρώτη το 2012) ημερήσια μορφωτική εκδρομή που πραγματοποίησε ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων στην γειτονική Καρδίτσα και την περιοχή της την Κυριακή 16 Μαρτίου 2025.

Η Καρδίτσα με την θαυμαστή πρόοδο που σημείωσε τα τελευταία χρόνια στις πολιτιστικές υποδομές της εξέπληξε ευχάριστα τους Τρικαλινούς εκδρομείς.

Από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. εκδόθηκε ο 14ος τόμος (2024), σελ.  368
του επιστημονικού περιοδικού  «ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ». Περιέχει σημαντικές μελέτες για τη Θεσσαλία.

Με πλούσια επιστημονική και ενδιαφέρουσα ύλη, κυκλοφόρησε ο 14ος τόμος (2024) του επιστημονικού περιοδικού «ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ», το οποίο εξέδωσε ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων υπό την Διεύθυνση του προέδρου του Θεοδώρου Νημά.

Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Φιλολογικού, Ισοτρικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ) Τρικάλων, το οποίο προήλθε από τις αρχαιρεσίες της 21ης Ιανουαρίου 2025, συγκροτήθηκε σε σώμα ως εξής:

Θεόδωρος Νημάς, πρόεδρος,

Δημήτριος Σούλας, αντιπρόεδρος,

Αθανάσιος Παπαβασιλείου, γενικός γραμματέας,

Ελένη Τζαβέλλα, ειδική γραμματέας,

Παρασκευή Λάππα-Πουλιανίτη, ταμίας,    

Στεργιανή Ζήση, μέλος,

Ευαγγελία Μπαρούτα, μέλος.

Αναπληρωματικά Μέλη:

Αχιλλέας Σιάχος,

Ευθυμία Νικολάου,

Μαγδαληνή Μεγάλου.

Εξελεγκτική Επιτροπή

Άννα Ντιναπόγια-Λιακατσίδα

Ιωάννης Καρασιώτος,

Σωτήριος Αδάμος.

Από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Εκδόθηκε ο 44ος τόμος (2024), σελ. 432 του επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ». Περιέχει σημαντικές μελέτες για τον Νομό Τρικάλων.

Με πλούσια επιστημονική και ενδιαφέρουσα ύλη, κυκλοφόρησε ο 44ος τόμος (2024) του επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ», το οποίο εκδίδει ανελλιπώς από το 1981 ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων. Διευθυντής Συντάξεως του τόμου είναι ο φιλόλογος Θεόδωρος Νημάς, πρόεδρος του Συνδέσμου και Μέλη της Συντακτικής Επιτροπής ο δρ Δημήτριος Σούλας, αντιπρόεδρος, και οι εκπαιδευτικοί Ελένη Τζαβέλλα, γεν. γραμματέας, και Παρασκευή Λάππα-Πουλιανίτη, ταμίας.

Ο εν λόγω τόμος, που αποτελείται από 432 σελίδες, περιλαμβάνει 10 ενδιαφέρουσες επιστημονικές μελέτες, καθώς επίσης και λογοτεχνικά κείμενα Τρικαλινών.

Αναλυτικά τα περιεχόμενα του τόμου έχουν ως εξής:

Άλλη μία σημαντική έκδοση (η 4η εντός του 2024) του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και του Εκδοτικού Οίκου Κ. & Μ. Σταμούλη (Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310-264748, 6946-461460) βρίσκεται ήδη στα βιβλιοπωλεία και είναι στη διάθεση των φιλομαθών. Πρόκειται για το υπ’ αρ. 25 βιβλίο της σειράς «Κείμενα και Μελέτες» του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., το οποίο συνέγραψε ο Τρικαλινός ιστορικός Παναγιώτης Γρηγορίου και έχει τίτλο «Ο καθημερινός βίος των Ελλήνων Στρατιωτών κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία (1917-1922). Το βιβλίο αποτελείται 255 σελίδες σχήματος 24Χ17 εκ.